حکایت شمارهٔ ۱۲
هوش مصنوعی: در این متن، یکی از علما به پرسشی پاسخ می‌دهد درباره فردی که در خلوت با زیبایی نشسته و همه چیز برای او مهیاست، اما بر این باور است که می‌تواند از وسوسه‌ها و خطرات به دور بماند. عالم می‌گوید که اگر چنین فردی از توجه و قضاوت بد دیگران در امان بماند، ممکن است از خودخواهی و نفس خود نجات یابد؛ ولی در نهایت نمی‌تواند از نظرات و افکار مردم فرار کند. در واقع، انسان نمی‌تواند از قضاوت‌های دیگران مصون بماند.
یکی را از علما پرسیدند که: یکی با ماهروییست در خلوت نشسته و درها بسته و رقیبان خفته و نفس طالب و شهوت غالب، چنان که عرب گوید: اَلتَّمْرُ یانِعٌ وَ النّٰاطورُ غَیْرُ مانِعٍ؛ هیچ باشد که به قوّتِ پرهیزگاری از او به سلامت بماند؟
معنی «یکی را از علما پرسیدند»: از یکی از دانشمندان سؤال کردند. / معنی «اَلتَّمْرُ یانِعٌ وَ النّٰاطورُ غَیْرُ مانِعٍ»: خرما رسیده است و کشتبان (نخلبان) هم باز ندارد. / آیا تواند بود (ممکن بود) که به نیروی تقوی از وی (ماهرو) در امان بماند؟
گفت: اگر از مهرویان به سلامت بماند از بدگویان نماند.
پاسخ داد: اگر از ماهچهرگان رهایش یابد، از غیبتکنان و ملامتگران ایمنی نیابد.
و اِنْ سَلِمَ اْلإنسانُ مِنْ سُوءِ نَفْسِهِفَمِنْ سُوءِ ظَنِّ الْمُدَّعی لَیْسَ یَسْلَمُ
اگر آدمی از شرّ نفسِ بدفرمای رهایی یابد، از بدگمانی مدّعیانِ عیبجو ایمن نمیماند.
شاید پسِ کار خویشتن بنشستنلیکن نتوان زبانِ مردم بستن
میتوان دنبالِ کارِ خود رفت (و به کار کسی کار نداشت) ولی نمیتوان عیبجویان را از بدگویی باز داشت.