غزل شمارهٔ ۱۹۳
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف عشق و شور و شوق عاشقان می‌پردازد. بلبلان سحر، نماد عاشقان هستند که در غم و شادی‌های عشق به سر می‌برند. عشق به معشوق، خطرهایی را به همراه دارد و عاشقان به نوعی در معرض تهدید و کشته شدن قرار دارند. در این جهان، جمال معشوق همه‌جا دیده می‌شود و هر کسی که به او عشق نوزد، به نوعی کور در عشق به حساب می‌آید. همچنین بیان می‌شود که هر انسانی باید با مشکلات و دردهای عشق روبه‌رو شود، و در نهایت، سعدی به عنوان عاشق، احساس می‌کند که دیگر نمی‌تواند به جلو برود و عشق او را از پا درآورده است.
شورش بلبلان سحر باشدخفته از صبح بی‌خبر باشد
هوش مصنوعی: شور و حال بلبلان در صبح زود است، اما کسانی که خوابند از این سر و صدا خبری ندارند.
تیرباران عشق خوبان رادل شوریدگان سپر باشد
معنی: آنگاه که زیبارویان تیر باریدن آغاز کنند،
عاشقان دلهای خویش را چونان سپر در برابر آن تیرها قرار میدهند. - منبع: شرح غزلهای سعدی
عاشقان کشتگان معشوقندهر که زنده‌ست در خطر باشد
معنی: عاشقان کشتهشدگان معشوقان
زیبارویند و آن که در حیات است، در خطر مبتلا شدن به عشق و عاشقی است. - منبع: شرح غزلهای سعدی
همه عالم جمال طلعت اوستتا که را چشم این نظر باشد
معنی: تمام هستی را جمال یار فرا گرفته است. تا در
این میانه چه کسی چشم بصیرتی برای دیدن این جمال بیابد؟ - منبع: شرح غزلهای سعدی
کس ندانم که دل بدو ندهدمگر آن کس که بی بصر باشد
معنی: کسی را که عاشق معشوق نشود
نمیشناسم، جز کسی را که چشم دلش روشن نیست. - منبع: شرح غزلهای سعدی
آدمی را که خارکی در پاینرود طرفه جانور باشد
معنی: آدمی که خار غم عشق در پایش
نخلد، حیوان عجیبی است! - منبع: شرح غزلهای سعدی
گو ترش‌روی باش و تلخ‌سخنزهر شیرین‌لبان شکر باشد
معنی: به محبوب بگو که خشمگین باش و
سخنان تلخ نثار ما کن؛ اما ما معتقدیم که
شیریندهنان زهرشان هم برای عاشقان مثل شکر شیرین است. - منبع: شرح غزلهای سعدی
عاقلان از بلا بپرهیزندمذهب عاشقان دگر باشد
معنی: فقط عاقلان از بلای عشق حذر
میکنند؛ اما شیوهٔ عشاق چیز دیگری است. آنان غم عشق را به جان میخرند. - منبع: شرح غزلهای سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی
پای رفتن نماند سعدی رامرغ عاشق بریده پر باشد
هوش مصنوعی: سعدی دیگر نمی‌تواند به راه رفتن ادامه دهد، زیرا دل عاشق او همچون پرندهای است که بالهایش بریده شده است.