غزل شمارهٔ ۲۲۰
هوش مصنوعی: این شعر احساس عمیق محبت و درد فراق را به تصویر می‌کشد. شاعر، دلش را متوجه خیال معشوق می‌داند و تنها خدا را در این مسیر راهنما می‌بیند. او از عشقی که به معشوق دارد به شدت رنج می‌برد و در این درد، خود را به شیر تشبیه می‌کند که ناله می‌زند. شاعر با احساس ناامیدی از لذت‌های زندگی بدون محبوبش سخن می‌گوید و به غم و اندوهی که در دلش جا دارد، اشاره می‌کند. در نهایت، او به وضع ناگوار خود می‌پردازد و از غم فراق، خود را بی‌چاره می‌داند.
دلم خیال تو را رهنمای می‌داندجز این طریق ندانم خدای می‌داند
خیال: صورت،تصویر. سعدی بارها واژه خیال را آنگونه که در زبان عربی به کار میرفت به کار برده است چیزی مرئی و محسوس که با چشم دیده میشود، نه به معنای فکر و خیال که روز به کار میرود. دل من در راه پرفراز و نشیب عشق خیال تو را راهنمای خود می‌داند و خدا می‌داند که روشی جز این نمیشناسد و سراغ ندارد. (مرحوم فروغی)
ز دردِ روبه عشقت چو شیر می‌نالماگر چه همچو سگم هرزه لای می‌داند
روبه عشق: تشبیه صریح عشق حیلهگر و مکار را به روباه تشبیه کرده است. چون: مثل، مانند. هرزهلای: بیهودهگر. لاییدن: «لای» لاینده باز مصدر «لاییدن» معنای «عوعو»کردن سگ، نالیدن سگ. معنی: از درد روباه عشق تو مانند شیری در قفس مینالم، هرچند مرا مانند سگ بیهودهگو می‌داند. (مرحوم فروغی)
ز فرقت تو نمی‌دانم ایچ لذت عمربه چشم‌های کش دل‌ربای می‌داند
فرقت: جدایی. معنای بیت: دل من از درد دوری تو هیچ لذتی از عمر نمیبرد، زیرا لذت عمر را در چشم‌های زیبا و دل‌ربای تو می‌داند. (مرحوم فروغی)
بسی بگشت و غمت در دلم مقام گرفتکجا رود که هم آن جای، جای می‌داند؟
چو: وقتی. معنای بیت: غم عشق تو بسیار گشت و سرانجام در دل من جای گرفت وقتی دل مرا خانه خود می‌داند،به کجا برود. (مرحوم فروغی)
به حال سعدی بی‌چاره قه‌قهه چه زنی؟که چاره در غم تو های‌های می‌داند
چه: برای چه؟ / های‌های: گریهٔ شدید و با صدای بلند. معنای بیت: چرا به حال سعدی بی‌چاره قه‌قهه میزنی و با صدای بلند میخندی، وقتی که او در غم جدایی تو چارهای جز های‌های گریه سراغ ندارد؟ (مرحوم فروغی)