غزل شمارهٔ ۲۵۳
هوش مصنوعی: این شعر درباره عشق و فدای جان برای معشوق صحبت می‌کند. شاعر به زیبایی و ویژگی‌های معشوق اشاره می‌کند و بیان می‌کند که راه عشق پُر از درد و قربانی است. او به ستاره‌ها و ماه تشبیه می‌کند و تأکید می‌کند که هیچ چیزی نمی‌تواند به زیبایی معشوق برسد. در نهایت، شاعر ابراز می‌کند که عشق او غیرقابل مقایسه با داستان‌های دیگر عاشقانه است و عشقش ابدی و بی‌پایان است.
به بوی آن که شبی در حرم بیاسایندهزار بادیه سهلست اگر بپیمایند
معنی: در آرزوی آنکه یک شب را در
حرم کبریایی خداوند سپری کنند، پیمودن هزار بیابان هم آسان است. / بو: امید و آرزو / حرم: ← ۱۴۶٫۸ - منبع: شرح غزلهای سعدی
طریق عشق جفا بردن است و جانبازیدگر چه چاره که با زورمند برنایند
هوش مصنوعی: عشق گاهی به معنای سختی و رنج بردن است و قربانی شدن؛ چه میتوان کرد وقتی که با کسانی که قدرت دارند، نمیتوان به راحتی مقابله کرد.
اگر به بام برآید ستاره‌پیشانیچو ماه عید به انگشت‌هاش بنمایند
معنی: اگر معشوقی که پیشانیاش چون
ستاره روشن و تابان است، به بام برآید، او را مثل هلال عید به یکدیگر نشان خواهند
داد. / ماه عيد: مراد هلال اوّل ماه شوال که عید فطر است. - منبع: شرح غزلهای سعدی
در گریز نبسته‌ست لیکن از نظرشکجا روند اسیران که بند بر پایند
معنی: راه فرار بسته نیست؛ اما
اسیرانی که بند عشق او را بر پای دارند، از پیش چشمان او به کجا گریزند؟ - منبع: شرح غزلهای سعدی
ز خون عزیزترم نیست مایه‌ای در تنفدای دست عزیزان اگر بیالایند
معنی: در تنم چیزی گرانمایهتر از
خون ندارم؛ اما خونم فدای عزیزان باد اگر افتخار دهند و دست خویش را به خون ما
بیالایند. - منبع: شرح غزلهای سعدی
مگر به خیل تو با دوستان نپیوندندمگر به شهر تو بر عاشقان نبخشایند
معنی: آیا در میان جماعتی که تو از
آنان هستی رسم نیست که به دوستان بپیوندند؟! و آیا در شهر تو بر عاشقان ترحّم و
دلسوزی روا نمیدارند؟! - منبع: شرح غزلهای سعدی
فدای جان تو گر جان من طمع داریغلام حلقه به گوش آن کند که فرمایند
هوش مصنوعی: اگر به جان من طمع داری، من فدای جان تو میشوم و به فرمان آن کسی که میگویند، غلام حلقه به گوش او هستم.
هزار سرو خرامان به راستی نرسدبه قامت تو و گر سر بر آسمان سایند
هوش مصنوعی: هیچ درخت سرو زیبا و بلند قامت و دلربا نمی‌تواند به اندازه تو زیبا و خوش قد باشد، حتی اگر به آسمان هم سر بکشند.
حدیث حسن تو و داستان عشق مراهزار لیلی و مجنون بر آن نیفزایند
هوش مصنوعی: حکایت زیبایی تو و قصه عشق من، به قدری عمیق و دلنشین است که هیچ تعداد داستان‌های لیلی و مجنون نمی‌تواند بر ارزش و اهمیت آن بیفزاید.
مثال سعدی عود است تا نسوزانیجماعت از نفسش دم به دم نیاسایند
معنی: سعدی مانند عود است، تا او را
بر آتش ننهی و نسوزانی، بوی خوش آن بر نمیآید تا اهل محفل از دم بویای او به هر
لحظه آسایش برسند. - منبع: شرح غزلهای سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی