غزل شمارهٔ ۳۲۲
هوش مصنوعی: این شعر به زیبایی و جذابیت یک سرو در بستان اشاره دارد و به توصیف قامت بلند و زلف‌های خمیده‌اش می‌پردازد که عقل را نیز به دام می‌اندازد. شاعر می‌گوید که اگرچه آفتاب بر او بتابد، اما ماه نمی‌تواند با او برابر شود. او احساس می‌کند که وجودش به قدری ناتوان نیست که بتوان با نصیحت یا زور او را تحت کنترل درآورد. همچنین، شاعر در مورد محبت و محبت‌ورزی صحبت می‌کند و می‌گوید که اگرچه می‌خواهد از دوست دل برکند، اما از دشمن سخنان زشتی نمی‌شنود. در پایان، اشاره می‌شود که اظهار شکر و ستایش سعدی به زیبایی این سرو در مخاطب تاثیرگذارتر از هزار طوطی است که در برابر یک قند قرار بگیرند.
خجل است سرو بستان برِ قامت بلندشهمه صیدِ عقل گیرد، خَمِ زلف چون کمندش
هوش مصنوعی: سرو باغ به خاطر قامت بلندش احساس شرمندگی می‌کند و همه عقلها را تحت تأثیر قرار میدهد، چون زلفهایش مانند کمند، آنها را گرفتار می‌کند.
چو درخت قامتش دید صبا؛ به هم برآمدز چمن نَرُست سروی که ز بیخ برنکندش
AI: وقتی نسیم به قامت او نگریست، از زمین به هوا بلند شد و از چمن سرسبز نمی‌تواند سروی را که از ریشهاش کندهاند، برآورد. [تصحیح AI: وقتی نسیم به قامت چون درخت او نگریست، از زمین به هوا بلند شد (خشمگین شد) و دیگر در چمن سرسبز سروی نرویید، مگر باد صبا از ریشهاش کَند.]
اگر آفتاب با او زند از گزاف، لافیمه نو چه زَهره دارد؟ که بُوَد سُم سمندش
AI: اگر آفتاب به او نزدیک شود، به طور تصادفی و بیمقدمه نمی‌تواند ادعای برتری بر او داشته باشد؛ چرا که هیچ شکوه و جلالی نمی‌تواند در برابر شجاعت و قدرت او قرار گیرد. (مصراع دوم: هلال ماه نو هم چه جرأتی دارد عرض اندام کند؟ که در حد سُم اسب اوست.)
نه چنان ز دست رفته‌ست وجود ناتوانمکه معالجت توان کرد به پند یا به بندش
هوش مصنوعی: وجود ضعیف و ناتوانم آنقدر از من دور شده که نه نصیحت و پند میتواند به من کمک کند و نه هیچ محدودیتی میتواند مرا درمان کند.
گرم آن قرار بودی که ز دوست برکنم دلنشنیدمی ز دشمن، سخنان ناپسندش
هوش مصنوعی: اگر قرار بود که من دل خود را از دوست بکنم، سخنان ناپسند دشمن را نمیشنیدم.
تو که پادشاه حُسنی نظری به بندگان کنحذر از دعای درویش و کف نیازمندش
هوش مصنوعی: ای پادشاه خوبان، بر بندگان خود نگاهی بیفکن و از دعای درویش و درخواست نیازمند حذر کن.
شکرین حدیث سعدی برِ او چه قدر دارد؟که چون او هزار طوطی مگس است پیش قندش
AI: بسیاری از صحبتهای شیرین سعدی ارزش دارد و مانند این است که هزار طوطی در برابر شیرینی کلام او مانند مگسی در کنار قند به نظر میرسند. (تصحیح AI: بسیاری از صحبتهای شیرین سعدی نزد او چه ارزش دارد؟ مانند این است که هزار طوطی در برابر شیرینی کلام او مانند مگسی در کنار قند به نظر میرسند.)