غزل شمارهٔ ۳۷۴
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به احساسات عمیق خود نسبت به عشق و محبوبش اشاره می‌کند. او از ورود به دنیایی جدید و رهایی از خود صحبت می‌کند. گوشش به دنبال خبری از دوستش است و وقتی صاحب خبر می‌آید، او بی‌خبر می‌شود. شاعر با تشبیه خود به شبنم که در برابر آفتاب می‌افتد، به شدت عشقش اشاره می‌کند. او می‌خواهد محبوبش را ببیند تا درد اشتیاقش آرام گیرد، اما همچنان بیشتر مشتاق و معذب می‌شود. با وجود تلاش برای نزدیک شدن، او احساس می‌کند که به اسیری در عشق تبدیل شده و در نهایت، عشق او را از درون تغییر می‌دهد. شاعر در انتها به تحولی دیگر از عشق اشاره می‌کند که موجب تغییر در وجودش می‌شود.
از در درآمدی و من از خود به در شدمگفتی کز این جهان به جهان دگر شدم
همین که تو از در وارد شدی من مست و مدهوش شدم، مثل اینکه از این دنیا وارد دنیایی دیگر شده باشم.
گوشم به راه تا که خبر می‌دهد ز دوستصاحب خبر بیامد و من بی‌خبر شدم
در انتظار بودم تا ببینم چه کسی می‌آید و خبری از معشوق برای من میآورد؛ ناگهان صاحب خبر (معشوق) آمد و من بی‌خبر و مدهوش شدم.(ایهام: صاحب خبر، ۱. معشوق ۲. آن کس که از معشوق خبر دارد.)
چون شبنم اوفتاده بدم پیش آفتابمهرم به جان رسید و به عَیّوق بر شدم
همانند شبنمی در برابر آفتاب اوفتاده بودم تا اینکه گرمای مهر (ایهام) و محبت تو همچون تابش خورشید به جان من رسید و به عیوق رسیدم (به بالاترین درجه رسیدم).(ایهام: مهر؛ ۱. خورشید ۲. مهر و محبت.)
گفتم ببینمش مگرم درد اشتیاقساکن شود بدیدم و مشتاق‌تر شدم
به خود میگفتم اگر ببینمش احتمالا شور و شوقم کمی آرامتر خواهد شد، اما نه! او را دیدم و شور و شوقم بسیار بیشتر شد.
دستم نداد قوت رفتن به پیش یارچندی به پای رفتم و چندی به سر شدم
امکان و توانایی رفتن به نزد معشوق را نداشتم؛ مدتی با پا به طرف او رفتم و مدتی با شور و اشتیاق تمام به سوی او رفتم.(به سر شدن: ایهام تناسب ؛ با شور و اشتیاق رفتن، در ارتباط با پا به همان معنی سر.)
تا رفتنش ببینم و گفتنش بشنوماز پای تا به سر همه سمع و بصر شدم
برای اینکه بتوانم در هنگام رفتن او را خوب ببینم و تمام حرفهای او را به طور کامل بشنوم، تمام وجودم تبدیل به گوش و چشم شد.
من چشم از او چگونه توانم نگاه داشتکاول نظر به دیدن او دیده‌ور شدم
هنگامی که من با نگاه کردن به او صاحب بینایی شدم؛ چگونه امکان دارد که دیگر او را نبینم و به او نگاه نکنم.
بیزارم از وفای تو یک روز و یک زمانمجموع اگر نشستم و خرسند اگر شدم
اگر روزی و لحظهای در حالیکه جدا از تو هستم با خاطری جمع، خشنود و خرسند نشسته باشم، به معنای این است که از وفا داری بیزار گشتهام
او را خود التفات نبودش به صید منمن خویشتن اسیر کمند نظر شدم
او هرگز توجهای برای شکار و به صید انداختن من نداشت؛ من با اختیار خویش خود را در دام نگاه او اسیر کردم.
گویند روی سرخ تو سعدی چه زرد کرداکسیر عشق بر مسم افتاد و زر شدم
از من میپرسند که سعدی چرا چهرهی سرخ تو چنین زرد رنگ گشته است، عشق همچون اکسیری بر وجود مس مانند من افتاد و من تبدیل به طلا شدهام.(نکته: سرخ رویی نشان سلامت و حال خوش است، زردرویی نشان بیماری و درد است.)