غزل شمارهٔ ۳۹۲
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از عمیق‌ترین احساسات عاشقانه و رنج‌هایی که به دلیل عشق متحمل می‌شود صحبت می‌کند. او می‌گوید که اگرچه تحمل این دردها برایش سخت است، اما به خاطر محبوبش، تمام این رنج‌ها را با اشتیاق می‌پذیرد. شاعر از تسلط عشق می‌گوید و این‌که چگونه تحت فرمان و اراده محبوبش قرار دارد، حتی اگر این به معنای تحمل درد و رنج باشد. او به دوره‌های سخت و جدایی اشاره می‌کند و در ادامه به اثر عشق بر زندگی‌اش و تلاشش برای رسیدن به محبوب اشاره می‌کند. همچنین از ناامیدی‌هایی که به دلیل فاصله با محبوبش تجربه می‌کند سخن می‌گوید و در نهایت به عشق و شوقی که به محبوب دارد، اعتراف می‌کند.
من دوست می‌دارم جفا، کز دست جانان می‌برمطاقت نمی‌دارم ولی افتان و خیزان می‌برم
هوش مصنوعی: من عاشق سختیها و بیمحلیهایی هستم که از محبوبم میخورم. با وجود این‌که طاقت این درد را ندارم، اما همچنان با ناز و اشک و خنده به راه خود ادامه میدهم.
از دست او جان می‌برم تا افکنم در پای اوتا تو نپنداری که من از دست او جان می‌برم
هوش مصنوعی: برای او جان میدهم تا از خودم کم کنم و به پای او بیفکنم، تا تو فکر نکنی که من به خاطر او از جانم میزنم.
تا سر برآورد از گریبان آن نگار سنگ‌دلهر لحظه از بیداد او سر در گریبان می‌برم
هوش مصنوعی: هر زمان که آن معشوق بیرحم از دل من نمایان می‌شود، من از ظلم و بیرحمیاش باز هم سر در دل خود میآورم.
خواهی به لطفم گو «بخوان»، خواهی به قهرم گو «بران»طوعا و کرها بنده‌ام، ناچار فرمان می‌برم
هوش مصنوعی: اگر بخواهی با مهربانی با من رفتار کنی، بگو تا با دل خوش بپذیرم، و اگر به قهر و خشم میخواهی رفتار کنی، بگو تا برانم. من ناچار و اطاعتکنندهام و همواره فرمان تو را اجرا میکنم.
درمان درد عاشقان، صبر است و من دیوانه‌امنه درد ساکن می‌شود، نه ره به درمان می‌برم
هوش مصنوعی: درد عاشقان را تنها صبر میتواند درمان کند، اما من دیوانهام. نه درد من تمام می‌شود و نه میتوانم به جایی برسم که درمانی برای آن پیدا کنم.
ای ساربان! آهسته رو، با ناتوانان صبر کنتو بارِ جانان می‌بری، من بارِ هجران می‌برم
هوش مصنوعی: ای بارکش، آرام بران، با کسانی که ناتوانند صبر کن. تو عشق محبوب را بر دوش میکشی، ولی من درد جدایی را تحمل میکنم.
ای روزگار عافیت! شکرت نکردم لاجرمدستی که در آغوش بود، اکنون به دندان می‌برم
هوش مصنوعی: من در روزگار خوشی از تو سپاسگزاری نکردم، بنابراین اکنون که در سختی هستم، همان دستی که قبلاً در آغوشم بود، اکنون به دندان میزنم.
گفتم «به پایان آورم در عمر خود با او شبی»حالا به عشقِ روی او، روزی به پایان می‌برم
هوش مصنوعی: گفتم که در زندگیام شبهایی را با او تمام میکنم، حالا به خاطر عشقش روزهایی را به پایان میرسانم.
سعدی! دگربار از وطن، عزم سفر کردی چرا؟از دست آن ترک خطا، یرغو به قاآن می‌برم
هوش مصنوعی: سعدی بار دیگر از وطن خود میرود و دلیلش این است که نمیتواند از دست آن ترک خطا فرار کند و برای همین به قاآن میرود.
من خود ندانم وصف او، گفتن سزای قدر اوگل آورند از بوستان، من گل به بُستان می‌برم
هوش مصنوعی: من نمیدانم چطور باید به توصیف او بپردازم؛ او به قدری بزرگ و با ارزش است که گلی از باغ خود میآورند، اما من گل را از باغچهام می‌برم.