غزل شمارهٔ ۴۵۳
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به زیبایی‌های زندگی و لذت‌های عشق اشاره می‌کند. او از باد خوشبو و صبحی دل‌انگیز صحبت می‌کند و به تأثیراتی که عشق و شوق بر دل دارند، اشاره می‌کند. شاعر نسبت به نصیحت‌ها و محدودیت‌های اجتماعی بی‌اعتناست و بر این باور است که عیش و خوشی باید در زندگی تجربه شود. او از طایفه‌ای که رقص و عشق را ناپسند می‌شمارند، انتقاد می‌کند و بر لزوم رقص و خوشی تأکید می‌کند. در نهایت، شاعر بر این نکته تأکید دارد که دنیا و آخرت به هم پیوسته‌اند و لذت زندگی باید جدی گرفته شود. این غزل به طور کلی در ستایش عشق و لذت‌های آن سروده شده است.
سخت به ذوق می‌دهد باد ز بوستان نشانصبح دمید و روز شد خیز و چراغ وانشان
هوش مصنوعی: نسیم خنکی که از باغ میوزد، دلنشین و دل‌انگیز است. صبح فرا رسیده و روز آغاز شده، بنابراین باید بیدار شد و همراه با روشنایی روز نشاط و فعالیت را آغاز کرد.
گر همه خلق را چو من بی‌دل و مست می‌کنیروی به صالحان نما خمر به زاهدان چشان
هوش مصنوعی: اگر همه مردم را مانند من بی‌دل و مست کنی، به صالحان روی بیاور و به زاهدان شراب بچشان.
طایفه‌ای سماع را عیب کنند و عشق رازمزمه‌ای بیار خوش تا بروند ناخوشان
هوش مصنوعی: گروهی به رقص و آواز ایراد میگیرند و عشق را تنها صدای ملایمی میدانند، ولی به آنها بگو که دلی شاد و خوشحال بیارند تا از میان افراد دلناخوش خارج شوند.
خرقه بگیر و می بده باده بیار و غم ببربی‌خبر است عاقل از لذت عیش بیهشان
هوش مصنوعی: لباس صوفیانه بپوش و شراب بیاور و اندوه را دور کن. آدم عاقل از خوشیهای زندگی بیخبر است.
سوختگان عشق را دود به سقف می‌رودوقع ندارد این سخن پیش فسرده آتشان
هوش مصنوعی: عاشقانی که در آتش عشق سوختهاند، اگر چه دودی از آتششان به سقف می‌رود، این سخن برای کسانی که نسبت به احساساتشان بیتوجهاند، اهمیت چندانی ندارد.
رقص حلال بایدت سنت اهل معرفتدنیا زیر پای نه دست به آخرت فشان
هوش مصنوعی: رقص حلال باید که بر اساس سنتهای اهل معرفت باشد. دنیا را زیر پای خود بگذار و دستت را به سمت آخرت دراز کن.
تیغ به خفیه می‌خورم آه نهفته می‌کنمگوش کجا که بشنود ناله زار خامشان
هوش مصنوعی: من به طور پنهانی از تیغ (درد) می‌خورم و آهی در دل دارم، اما کجا باید بگویم تا کسی صدای نالهی خاموش من را بشنود؟
چند نصیحتم کنی کز پی نیکوان مروچون نروم که بیخودم شوق همی‌برد کشان
هوش مصنوعی: هر چند که به من نصیحت میکنی که از دنبال نیکوکاران نروم، اما وقتی که به زندگی میاندیشم، شوق و علاقهام مرا به سمت دیگری میکشاند.
من نه به وقت خویشتن پیر و شکسته بوده‌امموی سپید می‌کند چشم سیاه اکدشان
تصحیح AI: من زودتر از زمان خود، احساس پیری و شکستگی کردهام. چون چشم سیاه محبوبان، مو را سفید می‌کند. / اکدش: محبوب / (AI: من از زمانی که خود را شناختم، احساس پیری و شکستگی کردهام. حتی با این که موهایم سفید شده، چشمانم هنوز زنگاری را در خود دارند.)
بوی بهشت می‌دمد ما به عذاب در گروآب حیات می‌رود ما تن خویشتن کشان
هوش مصنوعی: بوی بهشت میآید، اما ما در عذابی سخت به سر میبریم و در همین حال، زندگیمان به آب حیات وابسته است که به سمت آن میرویم، در حالی که خودمان را میکشیم و ناتوانیم.
باد بهار و بوی گل متفقند سعدیاچون تو فصیح بلبلی حیف بود ز خامشان
هوش مصنوعی: باد بهاری و عطر گل با هم همخوانی دارند، سعدی! تو که به زیبایی سخن میگویی، جایز نیست که در کنار ناگفتههای ساده قرار بگیری.