غزل شمارهٔ ۴۵۴
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به توصیف شخصیتی می‌پردازد که دلبستگی عمیقی به عشق دارد. او به چالاکی و زیبایی معشوقه‌اش اشاره می‌کند و از سوختن خود چون شمع در عشق سخن می‌گوید. در عین حال، شاعر به درد و رنج عاشقانی اشاره می‌کند که از عشق رنج می‌برند و در عجز و ناتوانی به سر می‌برند. او همچنین در نهایت به اضطراب و بی‌قراری خود در عشق اشاره می‌کند و از نبود آرامش در این راه سخن می‌گوید. عشق برای او حالتی هستی‌شناسانه و عمیق دارد که در آن، همه چیز در تلاش برای یافتن معشوق و درک عشق است.
دیگر به کجا می‌رود این سرو خرامانچندین دل صاحب نظرش دست به دامان
هوش مصنوعی: این سرو زیبا و دلربا که توجه بسیاری را جلب کرده، دیگر به کجا می‌رود؟ دلهای زیادی که به او جذب شدهاند، الآن چه تصمیمی دارند؟
مرد است که چون شمع سراپای وجودشمی‌سوزد و آتش نرسیده‌ست به خامان
هوش مصنوعی: مرد واقعی مثل شعله شمع است که در تمام وجودش میسوزد، اما آتش به کسانی که از او خالصتر و بیریا هستند، نمیرسد.
خون می‌رود از چشم اسیران کمندشیک بار نپرسد که کیانند و کدامان
هوش مصنوعی: چشمان اسیران همچون بارانی از خون است و هیچکس از آنها نمیپرسد که این افراد چه کسانی هستند و از کجا آمدهاند.
گو خلق بدانید که من عاشق و مستمدر کوی خرابات نباشد سر و سامان
هوش مصنوعی: مردم بدانید که من عاشق و شیدا هستم، در کوچههای خراباتی و بزمگاهان هیچ نظم و ترتیبی برایم وجود ندارد.
در پای رقیبش چه کنم گر ننهم سرمحتاج ملک بوسه دهد دست غلامان
هوش مصنوعی: اگر در مقابل رقیبم قرار بگیرم، چه کنم که اگر سر نیازم را بر زمین نگذارم، باید دست خدمتگزاران را بوسه دهم.
دل می‌تپد اندر بر سعدی چو کبوترزین رفتن و بازآمدن کبک خرامان
هوش مصنوعی: دل به شدت میکوبد برای سعدی، مانند کبوتر که به خاطر رفتن و بازگشتن کبک آرامش دارد.
یا صاح متی یرجع نومی و قراریانی و علی العاشق هذان حرامان
هوش مصنوعی: ای دوست، کی برمیگردی تا خواب و آرامش مرا بازگردانی، زیرا این دو چیز برای عاشق حرام است؟