غزل شمارهٔ ۴۷۳
هوش مصنوعی: این غزل از سعدی به توصیف درد و غم عشق پرداخته است. شاعر به چمن می‌رود و از ناز و غرور گل شاکی است. دل او از شدت عشق و خستگی به سختی تحمل می‌کند و به یاد محبوبش به زجر کشیده می‌شود. عشق او سرنوشتش را دگرگون کرده و دلش برای دیدن محبوبش بی‌قرار است. شاعر از عدم توجه محبوبش به خود گله دارد و در نهایت با حسرت و شکیبایی ابراز می‌دارد که به عشق او سرسپرده است و خود را بنده می‌داند. در پایان از گل خوشبویش می‌خواهد که او را بعد از این به یاد آورد و خود را به بلبل خوشگویش معرفی می‌کند.
دی به چمن برگذشت سرو سخنگوی منتا نکند گل غرور رنگ من و بوی من
AI: دیشب از باغ، سرو خوشگفتار من گذر کرد و خواست به گل بگوید که به رنگ و بوی خود ننازد و غرور نکند. (AI: دیشب در باغ، سرو بلندی گذر کرد و خواست به گل بگوید که رنگ و بوی من را نداشته باشد.)
برگ گل لعل بود شاهد بزم بهارآب گلستان ببرد شاهد گلروی من
تصحیح AI: برگ گل قرمزی در جشن بهار، زیباییاش به نمایش گذاشته شده بود، اما آبروی گلستان را محبوب گلچهرهٔ من برد. (AI: برگ گل قرمزی است که در جشن بهار به نمایش گذاشته شده، آب گلستان نیز آن را به سوی محبوب من میبرد.)
شد سپر از دست عقل تا ز کمین عتابتیغ جفا برکشید ترک زره موی من
تصحیح AI: عقل بیدفاع شد و سپر انداخت، زمانیکه محبوبم که موهایش همچون زرهی بافته است، تیغ و شمشیر جفا را از کمینگاه خشم و عتاب بیرون آورد. (AI: عقل از ترس عتاب و سرزنش به دفاع از من برمیخیزد و از آنجا که موی من همچون زرهی است در برابر تیغ جفا، به خیال خود می‌خواهد مرا محافظت کند.)
ساعد دل چون نداشت قوت بازوی صبردست غمش درشکست پنجه نیروی من
تصحیح AI: وقتی دل من نتوانست صبر و استقامت کند، غمش دلم را در هم شکست. / ساعد دل، بازوی صبر، دست غم، پنجه نیرو: همگی استعارهاند / (AI: وقتی دل من نتوانست در برابر غم استقامت کند، فقط نیروی من بود که توانست آن غم را بشکند.)
عشق به تاراج داد رخت صبوری دلمی‌نکَند بخت شور خیمه ز پهلوی من
هوش مصنوعی: عشق باعث شده تا صبر و تحمل من به سرقت برود و خوشبختی من را در کنارم نمیبیند.
کرده‌ام از راه عشق چند گذر سوی اواو به تفضل نکرد هیچ نگه سوی من
هوش مصنوعی: من در مسیر عشق چندین بار به سمت او رفتهام، اما او هیچگاه با لطف خود نگاهی به من نینداخته است.
جور کشم بنده وار ور کشدم حاکم استخیره کشی کار اوست بارکشی خوی من
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر از حالتی سخن میگوید که به خاطر ظلمی که میبیند، خود را محکوم و بندهوار احساس می‌کند. او به متعادل نبودن قدرت و سلطه اشاره می‌کند و میگوید که این بیعدالتی کار حاکم است. در واقع، شاعر به طرز ناامیدکنندهای از سرنوشت و شرایط خود گله می‌کند و به درون خود و خویشتن نیز نگاهی عمیق دارد.
ای گل خوش بوی من یاد کنی بعد از اینسعدی بیچاره بود بلبل خوشگوی من
هوش مصنوعی: ای گل خوشبو، آیا پس از این مرا به یاد خواهی آورد؟ سعدیِ بیچاره، بلبل خوشگوی من، در غم توست.