غزل شمارهٔ ۵۷۱
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف زیبایی و کمال محبوبش می‌پردازد و از قوت و جمال او سخن می‌گوید. او اعلام می‌کند که نمی‌تواند از کسی شکایت کند، چرا که محبوبش ویژگی‌هایی چون زیبایی و مقام بالا دارد. شاعر با اشاره به تضاد درونی، به سرخی روی محبوب و سیاهی دل او اشاره می‌کند و از رفتار زشت او انتقاد می‌کند. او بیان می‌کند که نباید به دیگران بد کند، زیرا همه نیکخواه او هستند و در نهایت، از امیدش برای رسیدن به محبوبش سخن می‌گوید. این اشعار به نوعی، گفتگو و درد دل شاعر با محبوبش را به تصویر می‌کشد.
تو اگر به حسن، دعوی بکنی، گواه داریکه جمال سرو بستان و کمال ماه داری
هوش مصنوعی: اگر تو از زیبایی خود سخن بگویی، این را تأیید می‌کند که زیبایی درختان باغ و کمال ماه را داری.
درِ کس نمی‌گشایم که به خاطرم درآیدتو به اندرونِ جان آی که جایگاه داری
هوش مصنوعی: من به هیچ کس نمیگویم که به یاد تو به دل من راه یابد. تو در عمق وجودم جای داری.
ملکی مهی ندانم، به چه کنیتت بخوانم؟به کدام جنس گویم که تو اشتباه داری؟
هوش مصنوعی: نمیدانم چگونه تو را صدا بزنم یا به چه شکلی تو را معرفی کنم، چون احساس میکنم که در درک تو اشتباه میکنم.
برِ کس نمی‌توانم به شکایت از تو رفتنکه قبول و قوّتت هست و جمال و جاه داری
هوش مصنوعی: نمی‌توانم از تو شکایت کنم به هیچکس، زیرا تو قدرت و زیبایی و مقام والایی داری که همه را مجذوب می‌کند.
گلِ بوستان رویت چو شقایق است لیکنچه کنم به سرخ‌رویی؟ که دلی سیاه داری
هوش مصنوعی: روی زیبا و دلنشین تو مانند گل شقایق است، اما چه کنم که این زیبایی با دل سیاه و پنهانت سازگار نیست.
چه خطای بنده دیدی که خلاف عهد کردی؟مگر آن که ما ضعیفیم و تو دستگاه داری
هوش مصنوعی: آیا من چه اشتباهی کردهام که به عهد و پیمان خود وفا نکردی؟ مگر اینکه من ضعیف هستم و تو قدرت و اقتدار داری؟
نه کمال حسن باشد ترشی و روی شیرینهمه بد مکن که مردم همه نیکخواه داری
هوش مصنوعی: زیبایی کامل فقط به دلنشینی و لطافت نیست، بلکه اگر با ترشی و سختی همراه باشد، همه چیز را خراب می‌کند. پس نباید همه کارهای بدت را توجیه کنی، چون مردم همیشه نیکخواه و خیرخواه هستند.
تو جفا کنی و صولت، دگران دعای دولتچه کنند از این لطافت که تو پادشاه داری؟
هوش مصنوعی: اگر تو به دیگران بیرحمی کنی و قدرت آنها را زیر پا بگذاری، دعا و آرزوی خوشبختی آنها چه فایدهای دارد؟ چرا که تو خود حاکم و صاحب مقام هستی و در موقعیت بالایی قرار داری.
به یکی لطیفه گفتی ببرم هزار دل رانه چنان لطیف باشد که دلی نگاه داری
هوش مصنوعی: به یکی شوخی کردی و گفتی که میتوانی هزار دل را ببرم، اما هیچ چیز به اندازهی لطافت خودت برای نگهداشتن دلها کافی نیست.
به خدای اگر چو سعدی برود دلت به راهیهمه شب چنو نخسبی و نظر به راه داری
هوش مصنوعی: اگر جلب محبت خداوند همچون سعدی در دل تو باشد، هرگز نمیتوانی در آسایش بخوابی و همیشه در انتظار چیزی خواهی بود.