غزل شمارهٔ ۵۹۵
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به حسرت و پشیمانی خود از فقدان محبوبش اشاره می‌کند. او می‌گوید که هرگز به مقام یا ثروت دیگران حسد نبرده است، مگر به کسی که با محبوبش وصالی دارد. شاعر از بودن در کنار محبوب و خوشبختی ناشی از این وصال صحبت می‌کند و تأکید می‌کند که در زندگی هیچ چیزی به اندازه دیدن چهره محبوب دل‌انگیز نیست. او به یادآوری روزهای گذشته و انتظار برای محبوبش می‌پردازد و بیان می‌کند که زندگی بی‌محبوبش به تلخی می‌گذرد. در نهایت، شاعر اشاره می‌کند که تنها به چنین محبوبی می‌تواند شعر بگوید و احساساتش را بیان کند.
هرگز حسد نبردم بر منصبی و مالیالا بر آن که دارد با دلبری وصالی
هوش مصنوعی: هرگز نسبت به مقام و ثروتی حسرت نخوردم، جز آن که کسی باشد که به زیبایی و محبوبیت دلبر خود نزدیک است.
دانی کدام دولت در وصف می‌نیایدچشمی که باز باشد هر لحظه بر جمالی
هوش مصنوعی: آیا میدانی چه حالتی از خوشبختی وجود دارد که چشمی که همیشه باز است، همواره به زیبایی خیره شده باشد؟
خرم تنی که محبوب از در فرازش آیدچون رزق نیکبختان بی محنت سؤالی
هوش مصنوعی: خوشحال است کسی که محبوبش به سراغش میآید، مثل روزی کسانی که خوشبختاند و بدون زحمت به دست میآورند.
همچون دو مغز بادام اندر یکی خزینهبا هم گرفته انسی وز دیگران ملالی
هوش مصنوعی: مانند دو مغز بادام که در یک پوسته جمع شدهاند، ما نیز با هم انس و الفت داریم و از دیگران بیخبر و در عزلت هستیم.
دانی کدام جاهل بر حال ما بخنددکاو را نبوده باشد در عمر خویش حالی
هوش مصنوعی: میدانی چه کسی بر وضعیت ما میخندد؟ او هرگز در زندگی خود لحظهای را که حالش خوب باشد تجربه نکرده است.
بعد از حبیب بر من نگذشت جز خیالشوز پیکر ضعیفم نگذاشت جز خیالی
هوش مصنوعی: بعد از رفتن حبیب، هیچکس به یاد من نیامد جز خاطرهاش و از وجود نحیف من هم چیزی باقی نمانده جز آن خیال.
اول که گوی بردی من بودمی به دانشگر سودمند بودی بی دولت احتیالی
هوش مصنوعی: در ابتدای کار که تو توانستی برنده شوی، من به خاطر دانش و آگاهیام در کنار تو بودم. اگر آن دانش برای تو مفید بود، نیازی به تکیه بر قدرت و ثروت نداشتی.
سال وصال با او یک روز بود گوییو اکنون در انتظارش روزی به قدر سالی
هوش مصنوعی: زمانی که با او بودم به اندازه یک روز گذشت، اما اکنون که منتظرش هستم، هر روز برایم به اندازه یک سال طول میکشد.
ایام را به ماهی یک شب هلال باشدوآن ماه دلستان را هر ابرویی هلالی
هوش مصنوعی: روزها به مانند شبهای هلال شبیه به ماه هستند و آن ماه زیبای دل، هر ابرویش نیز به صورت هلالی میباشد.
صوفی نظر نبازد جز با چنین حریفیسعدی غزل نگوید جز بر چنین غزالی
هوش مصنوعی: صوفی تنها با چنین دوست و همراهی رابطهای عمیق برقرار می‌کند و سعدی تنها در زمینهای خاص و با اشاره به زیباییهای خاص شعر میسراید.