غزل شمارهٔ ۶۲۵
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به وصف شب و جذابیت‌های آن می‌پردازد و به اهمیت دوستی و محبت میان انسان‌ها اشاره می‌کند. او به این نکته می‌رسد که باید با فروتنی در خدمت دیگران باشد و به خداوند احترام بگذارد. شاعر همچنین به یادآوری عهد ازلی میان انسان‌ها و خداوند می‌پردازد و از احساسات درونی خود، از جمله خشم و مسکینی، سخن می‌گوید. او به این نتیجه می‌رسد که عشق و محبت واقعی بی‌نظیر هستند و در نهایت، به تنوع احساسات انسانی و دشواری‌های زندگی اشاره می‌کند. در پایان، شاعر ابراز می‌کند که تحمل او در عشق و محبت به معشوقش کم است و از دین و ایمانش به زیبایی‌اش سخن می‌گوید.
شب است و شاهد و شمع و شراب و شیرینیغنیمت است چنین شب که دوستان بینی
هوش مصنوعی: این شب فرصتی مغتنم است؛ شب است و شاهدان گرد هم آمدهاند، شمع روشن شده، شراب و شیرینی فراهم است و اینها باعث شادی و خوشی است که در کنار دوستان قرار داری.
به شرط آن که مَنت بنده‌وار در خدمتبایستم، تو خداوندوار بنشینی
هوش مصنوعی: اگر شرط این باشد که من با کمال تواضع در خدمت تو باشم، تو هم به عنوان خداوندی با عظمت بر سر جای خود بنشینی.
میان ما و شما عهد در ازل رفته‌ستهزار سال برآید همان نخستینی
بین ما و شما در روز ازل توافقی شده است که حتی با گذشت هزار سال هم هنوز همان عهد وتوافق اولیه باقی خواهدماند.
چو صبرم از تو میسر نمی‌شود چه کنم؟به خشم رفتم و باز آمدم به مسکینی
هوش مصنوعی: وقتی صبر و تحملم از تو فراتر نمیرود، چه باید بکنم؟ در نتیجه به خشم و عصبانیت روی آوردم، اما دوباره به حالت ناتوانی و فروتنی برگشتم.
به حکم آن که مرا هیچ دوست چون تو به دستنیاید و تو به از من هزار بگزینی
هوش مصنوعی: به خاطر این که هیچ دوستی مانند تو برای من پیدا نخواهد شد، تو میتوانی هزاران نفر را به جای من انتخاب کنی و هنوز هم من را ترجیح ندهی.
به رنگ و بوی بهار ای فقیر قانع باشچو باغبان نگذارد که سیب و گل چینی
هوش مصنوعی: ای آدم بینیاز، از زیبایی و خوشبویی بهار لذت ببر و از آن خرسند باش، چرا که مانند باغبانی که اجازه نمیدهد میوه و گل را بچینند، نباید به دنبال خواستههای غیرقابل دسترس باشی.
تفاوتی نکند گر ترش کنی ابروهزار تلخ بگویی هنوز شیرینی
هوش مصنوعی: اهمیتی ندارد اگر با چهرهای گرفته و تلخی حرف بزنی، حتی اگر هزاران کلمهی تلخ بگویی، باز هم شیرینی و خوبی در وجود تو وجود دارد.
لگام بر سر شیران کند صلابت عشقچنان کشد که شتر را مهار در بینی
هوش مصنوعی: عشق آنقدر قوی و تاثیرگذار است که میتواند حتی بر شیران مسلط شود و آنها را تحت کنترل درآورد، مانند اینکه شتری که مهارش را به بینیاش میزنند به راحتی هدایت میشود.
ز نیک‌بختی سعدی‌ست پایبند غمتزهی کبوتر مقبل که صید شاهینی
هوش مصنوعی: از خوش شانسی سعدی، به خاطر غمت گرفتار شدهام، ای کبوتر خوشآمدی که به دام شاهینی افتادهای.
مرا شکیب نمی‌باشد ای مسلمانانز روی خوب، لَکُمْ دِینُکُمْ وَلِیَ دِینی
ای مسلمانان! اشتیاق دیدار خوبرویان صبر و طاقتی برایم باقی نگذاشته؛[ای شما ظاهربینان که مرا منع و نکوهش میکنید،] آئین شما برای خودتان و دین من نیز برای خودم