شمارهٔ ۸۰
هوش مصنوعی: این شعر به بیان عشق عمیق و سرگشتگی اهل دل در جستجوی وصال معشوق می‌پردازد. افرادی که به شناخت حقیقت عشق و زیبایی‌های آن پرداخته‌اند، به ویژه زاهدان، در فهم و درک این موضوع ناکامند. شاعر اشاره می‌کند که عشق واقعی به گونه‌ای است که فقط عارفان و دیوانگان عاشق آن را درک می‌کنند و دیگران در آن حیران‌اند. همچنین، زیبایی‌های عشق و حضور معشوق، مانند بهشت است که هر یک از عاشقان در وصف آن ناتوانند. در نهایت، شاعر بر این نظر است که عشق و گرمی از یاد و ذکر معشوق واقعی به دست می‌آید، نه از شعر و غزل.
اهل دل در هوس عشق تو سرگردانندزاهدان شیوۀ این طایفه کمتر دانند
هوش مصنوعی: عاشقان و اهل دل در آرزوی عشق تو به سر میبرند، اما زاهدان و رندها کمتر از طرز تفکر و رفتار این دسته از مردم آگاهند.
ذوق آموختنی نیست که آن وجدانی‌ستعقلا جمله در این کار فرو می‌مانند
هوش مصنوعی: ذوق و استعداد چیزی نیست که قابل آموزش باشد، زیرا این یک حس و درک درونی است و عقلها در این زمینه ناتوان هستند.
این چنین مست که ماییم ز خم‌خانه دوستهمه خواهند که باشند ولی نتوانند
هوش مصنوعی: ما به قدری از محبت و دوستی پرشوریم که همه میخواهند مثل ما باشند، اما هیچکس نمیتواند به این حال برسد.
بت‌پرستان رخت طایفه توحیدندمست و دیوانه عشق تو خردمندانند
هوش مصنوعی: معبودپرستان بهخاطر عشق به تو در حال شیدایی و مستیاند، در حالی که افراد اهل تفکر و خرد در محبت تو دیوانه شدهاند.
آفتابی تو و اصحاب ملاحت انجمدر حضورت همه از دیده ما پنهانند
هوش مصنوعی: تو همچون خورشیدی و زیباییها مثل ستارهها در کنار تو، برای ما نامرئی و دور از دسترساند.
هر یکی را سخنی در صفت منظوری‌ستوصف روی تو که داند که همه حیرانند
هوش مصنوعی: هر کسی حرفی در مورد زیبایی و مصلحت خاصی دارد، اما کسی نیست که بتواند زیبایی تو را به درستی وصف کند، چرا که همه در شگفتی و حیرت هستند.
مجلس افروز بهشت است جمال خوباننی چنان دان به حقیقت که بهشت ایشانند
هوش مصنوعی: بهشت درخشش و زیبایی‌های خود را از حضور انسانهای نیکو و زیبایانی که در آن هستند، به دست میآورد. به راستی نه تنها بهشت واقعی، بلکه زیبایی و خوشی نیز در وجود آنها نمایان است.
هست صاحب‌نظران را هوسی با گل و سروکاندکی هردو به رخسار و قدت می‌مانند
هوش مصنوعی: اندیشمندان و صاحب‌نظران در دل خود آرزویی دارند که به زیبایی گل و سرو میماند و هر دو در چهره و قامت تو تجلی پیدا کرده است.
گرمی از ذکر تو یابند نه از شعر همامدر سماعی که غزل‌های ورا می‌خوانند
هوش مصنوعی: اگر کسانی از یاد تو لذت ببرند، نه از اشعار همام در مراسمی که غزل‌های او خوانده میشود.