شمارهٔ ۹ - در مذمت از واعظانی که به فرموده خویش عمل نکنند
هوش مصنوعی: این شعر انتقادی بر روی سخن‌ورانی است که تنها به دنبال شهرت و ثروت هستند و از دین سوءاستفاده می‌کنند. شاعر به آنها هشدار می‌دهد که نباید به حرص و طمع بیفتند و در برابر مردم سخنانی دلنشین و واقعی بگویند. واعظانی که در منبر از فقیران و ثروت صحبت می‌کنند، اگر خود در فقر باشند، شایسته احترام نیستند. او تأکید می‌کند که کسانی که برای حق و حقیقت سخن می‌گویند، باید در مقام‌های بالایی قرار بگیرند، نه کسانی که فقط به دنبال منفعت شخصی هستند. در نهایت، شاعر به اهمیت صادق بودن در دین و سخن می‌پردازد و آن را با جدیت مطرح می‌کند.
ای سخن پرور بلند آوازکه زبان تیز کرده ای و دراز
هوش مصنوعی: ای کسی که در سخنوری مهارت داری و زبانت تیز و طویل است،
دست حرص و هوا دراز مکندهن ماره آز باز مکن
هوش مصنوعی: به زیادهخواهی و خواستههای بیانتها توجه نکن و به دامهایی که به خاطر طمع و هوس ایجاد میشوند، نرو.
تا حدیث تو دل پذیر آیددر دل خلق جای گیر آید
هوش مصنوعی: تا زمانی که داستان و سخن تو برای مردم جذاب و دلنشین باشد، در دل آنها جا پیدا خواهد کرد.
واعظانی که منبر دیوندمستفیدان دفتر دیوند
هوش مصنوعی: واعظانی که در مورد دیوان کمخبر یا جاهل صحبت می‌کنند، به دانشآموزان نادان کمک نمیکنند.
دیو با دیو مردم است قریناین سخن گوید آن کند تحسین
هوش مصنوعی: افراد همنوع خود را جذب می‌کنند و در کنار هم قرار میگیرند. این جمله اشاره به این دارد که افراد مشابه به هم، رفتار و گفتار یکدیگر را تأیید و تمجید می‌کنند.
جمله گر مند در محبت زرکیسه ها می برند بر منبر
هوش مصنوعی: تمامی انسانها که در عشق ریشه دارند، ثروت و مال خود را به نمایش میگذارند.
احمقان کاعتقاد می ورزندبا چنین مردکان همان ارزند
هوش مصنوعی: افراد نادان به چیزهایی باور دارند که ارزش چندانی ندارند، و این باورها آنها را به افرادی مشابه مردان نادان تبدیل می‌کند.
چون زنان شوخ و صورت آرایندگرمیی در حدیث بنمایند
هوش مصنوعی: زنان با طراوت و زیبا، در صحبتهایشان جاذبه و شوقی ایجاد می‌کنند.
صورت آراستن ز نامردیستگرمی کبر وشهوت از سردیست
هوش مصنوعی: زیبایی و آراستگی ظاهری نتیجه ناپاکی درون است و احساسات پرشور از سردی و خنثی بودن نشأت میگیرد.
چون فقاعاز حدیث بر جوشندنه ز آتش ز برف در جوشند
هوش مصنوعی: وقتی بخاری از یک آتش به وجود میآید، ناشی از گرما و شعله است، اما بخار ناشی از برف به دلیل یخ زدن و آب شدن آن است. این نشان می‌دهد که هر چیزی دلیل و حالتی خاص خود را دارد و تنها به یک دلیل به وجود نمیآید.
عمل خوب وانگهی تذکیرحال باید موافق تقریر نیستی
هوش مصنوعی: عمل خوب باید همراه با یادآوری حال باشد و نمیتواند فقط بر اساس توضیحات باشد.
واعظت چون دهد ز فقر خبرکوره جامه اش بنگر
هوش مصنوعی: زمانی که واعظ درباره فقر و مشکلات صحبت می‌کند، به لباس و ظاهر او توجه کن.
گر گدایی کند عمامه بزرگاز دم او پناه جوید گرگ
هوش مصنوعی: اگر گدایی عمامهای بزرگ بخواهد، حتی گرگها هم از او به سجده درمیآیند و به او پناه میبرند.
از آستین فراخ جان به جهانکه گشاد اژدهای حرص دهان
هوش مصنوعی: از درون وجود آدمی، چیزی به بیرون میآید که مانند اژدهای حرص و طمع، همه چیز را میبلعید و به دنیا آزادانه راه مییابد.
این همه ریش وجبه ودستاردام حرص است و مایه پندار
هوش مصنوعی: این ریش و جبّه و دستار، نشانهی حرص و طمع است و موجب ایجاد توهم و خیالهای باطل در انسان میشود.
می شناسد حریف خویش ابلیسمی کند دعوتش بدین تلبیس
هوش مصنوعی: شخصی که در مبارزه با نفس خود است، به خوبی دشمن خود را میشناسد و شیطان او را به وسوسه میخواند.
اهل دل فارغند ازین تزویربوی خوش می دهد خبر زعبیر
هوش مصنوعی: افراد فهمیده و دلسوز از این نیرنگها بیخیال هستند و بوی خوشی از دشواریهای عالم به مشامشان میرسد.
غرضم زین سخن نه بدگوییشیوه عاقلان نه بدخویی ست
هوش مصنوعی: من هدفم از این صحبت، بدگویی نیست؛ زیرا گفتار عاقلانه به معنای بدگویی نیست.
ست هست مقصود من ازین گفتاررونق دین احمد مختار
هوش مصنوعی: من از این سخن هدفم گسترش و شکوفایی دین پیامبر گرامی، احمد (ص)، است.
رونق دین او کسی جویدکاو سخن از برای حق گوید
هوش مصنوعی: کسی که به دنبال رونق و شکوه دین است، باید به خاطر حقیقت سخن بگوید و از روی صداقت عمل کند.
هر که از منبرش مهراد زر استاز خدا و رسول بی خبر است
هوش مصنوعی: هر کسی که از مقام و جایگاه خود به طور خودخواهانه بهرهبرداری کند و فقط به منافع مادی بپردازد، در حقیقت از تعالیم و راهنماییهای خدا و پیامبر دور است و آنها را نمیشناسد.
هست منبر سریر پیغمبرتخت او را به احترام نگر
هوش مصنوعی: منبر پیامبر مانند تخت اوست و باید با احترام به آن نگریست.
آن گدایی که سیم خواه بودکی سزاوار تخت شاه بود
هوش مصنوعی: کسی که به دنبال پول و ثروت باشد، نمیتواند شایستهٔ جایگاه و مقام بزرگ همچون سلطنت باشد.
لایق تخت شهریار آن استکه در و خوی شهریاران است
هوش مصنوعی: شخصی که شایسته سلطنت است، باید از نظر ویژگیها و رفتار شبیه پادشاهان باشد و خوی و روحیهای مشابه آنان را دارا باشد.