شمارهٔ ۱۰ - در مدح واعظان متدین
هوش مصنوعی: در این شعر، واعظان اهل تحقیق به عنوان افرادی نیک و با فضیلت معرفی شده‌اند که دارای عقل، ایمان، علم و عمل هستند. آنها در مسیر بندگی خداوند کوشیده و به دیگران نیز علم و معارف الهی را منتقل می‌کنند. سخنان آنها دلپذیر و فرح‌بخش است و در فهم قرآن و حدیث مهارت دارند. این واعظان به دنیا و حرص نفسانی بی‌اعتنا هستند و نیکو سخن می‌گویند. اما شاعر به این نکته اشاره می‌کند که زیربنای همه این‌ها عبث و زوال است؛ زیرا در نهایت همه چیز به فنا می‌رسد و تنها حقیقتی که باقی می‌ماند، معنای عمیق زندگی است.
واعظانی که اهل تحقیقندبه مواعظ کلید توفیقند
هوش مصنوعی: شایسته است که سخنرانیهایی که دانش و تحقیق دارند، میتوانند به ما راهی برای موفقیت نشان دهند.
یافتند از خدای عز و جلعقل و ایمان وذوق وعلم وعمل
هوش مصنوعی: آنها از خداوند بزرگ، عقل، ایمان، ذوق، علم و عمل را به دست آوردند.
روز و شب کار بندگی دارندوز بیان آب زندگی بارند
هوش مصنوعی: روز و شب مشغول خدمت و بندگی هستند و از بیان و سخن، آب زندگی را به دست میآورند.
از نفس چون مسیح جان بخشندمایه علم از زبان بخشند
هوش مصنوعی: چون نفس، روحی همچون مسیح به انسان میبخشد، علم و دانش نیز به وسیله کلام به او تقدیم میشود.
همه گویند آنچه باید گفتروحشان با عروس معنی جفت
هوش مصنوعی: همه می‌گویند آنچه را که باید گفته شود و روح آنها با مفهوم و معنای عمیق هماهنگ است.
مایه دار حدیث و قرآنندعلم دانستنی نکو دانند
هوش مصنوعی: ثروت واقعی در علم و دانش است؛ کسانی که به علم درست و صحیح آگاهند، بهترین و ارزشمندترین دانش را در اختیار دارند.
چون شروعی کنند در تفسیرعقل حیران شود از ان تقریر
هوش مصنوعی: زمانی که شروع به توضیح و تفسیر عقل می‌کنند، عقل به شدت سردرگم و حیرتزده میشود از آنچه بیان میشود.
خوش حدیثند و دلپذیر همههم فقیهند و هم فقیر همه
هوش مصنوعی: همه آنها که سخنان دلنشینی دارند و خوش صحبتند، هم از نظر دانش فقه در سطح بالایی هستند و هم در فقر و نیاز در یک شرایط مشابه قرار دارند.
پادشاهان گدای ایشانندسروران خاک پای ایشانند
هوش مصنوعی: پادشاهان در برابر مقام و عظمت آنها به نوعی در خدمتگزاری قرار دارند و این افراد آبرومند و بزرگوارند که حتی بزرگترین سروران نیز در برابر آنان خاکپای آنها هستند.
در ره دین به جان همی کوشنددین به دنیا و حرص نفروشند
هوش مصنوعی: در مسیر دیانت، برخی با تمام وجود تلاش می‌کنند که ایمان و دین خود را به خاطر دنیا و حرص مادی نفروشند.
آب روی از برای نان نبرندبه سخن نان ناکسان نخورند
هوش مصنوعی: آبرو را برای نان نمیبرند و به حرف نان نالایقان توجه نمیکنند.
زین تختند و منبر و محفلفاضل و کاملند و صاحب دل
هوش مصنوعی: از این تخت و جایگاه، منبر و محفل، افرادی با فضیلت و کمال و دلهای پاک و بااخلاص حضور دارند.
سخن این مذکران بشنوهمه تن گوش باش و آن بشنو
هوش مصنوعی: به صحبتهای مردان توجه کن و همه وجودت را برای شنیدن آماده کن.
تا رسی در سعادت عقبیبار یابی به جنت المأوی
هوش مصنوعی: به جایی خواهی رسید که در آن خوشبختی و آرامش را پیدا میکنی و به جایگاه نیکو و بهشتی دست خواهی یافت.
کرده ای باد در بروت که چهکبر و مستی زمن یموت که چه
هوش مصنوعی: تو چنان در خود مغروری و به خود میبالید که از من غافل شدهای و نمیدانی که چه بر تو میگذرد.
ای تو اندر سرای پیچا پیچهیچ تن هیچ تن هزاران هیچ
هوش مصنوعی: ای تو در خانهای پر از پیچیدگی، هیچکس وجود ندارد و هیچکس نیست بلکه هزاران هیچ وجود دارد.
غیر ازین تنه لطیفه یی دگر استکه غرض ز آفرینش بشر است
هوش مصنوعی: به جز این، نکته ظریفی وجود دارد که هدف از خلق انسان همین است.
جسم چون زان لطیفه شد خالیزیر خاکش نهان کنی حالی
هوش مصنوعی: وقتی جسم از آن لطافت و ظرافت خالی میشود، میتوانی آن را زیر خاک پنهان کنی و به حالتی دیگر درآوری.
زان همه خسروان روی زمینزان همه موبدان با تمکین
هوش مصنوعی: از میان تمام پادشاهان موجود در زمین و تمام روحانیون با مقام و منزلت،
زان همه صف دران شیراوژنکه شکستند شیر را گردن
هوش مصنوعی: از میان تمام آن صفهای قوی و سخت که دور هم جمع شده بودند، شیر را به زمین زدند و گردنش را شکستند.
زان همه عالمان روشن دلهریکی همچو بحر بی ساحل
هوش مصنوعی: همه دانشمندان با دلهای روشن، هر یک مانند دریایی بیساحل هستند.
زان حکیمان که فکر ایشان راهبرد بالای هفتمین خرگاه
هوش مصنوعی: از میان حکیمانی که افکارشان آنها را به آسمانهای بلند و بالاتر از هفتمین آسمان میبرد.
زان همه خواجگان با نعمتزان همه محسنان با خدمت
هوش مصنوعی: به خاطر تمام این نعمتمندان و خیّرانی که در خدمت هستند.
همه شاعران پاک سخنکه سخنشان زمان نکرد کهن
هوش مصنوعی: تمام شاعران شایسته که آثارشان تحت تأثیر زمان قرار نگرفته و همیشه تازه و ماندگار هستند.
زان همه مطربان خوب آواززان همه عاشقان شاهد باز
هوش مصنوعی: از میان همه مطربان با صدای دلنشین و از میان همه عاشقان که به معشوق خود عشق میورزند، یک نفر خاص را میتوان انتخاب کرد.
زان همه شاهدان سیمین براز مه و آفتاب نیکوتر
هوش مصنوعی: از میان تمام زیباییهایی که فراموش نمیشوند، ماه و خورشید از همه بهتر و زیباترند.
اثری در جهان نمی بینمهست نامی نشان نمی بینم
هوش مصنوعی: در جهان هیچ نشانی از اثرگذاری نمی بینم و نام و نشانی از کسی یا چیزی وجود ندارد.
همه را عاقبت زوالی بودگشت معلوم کان خیالی بود
هوش مصنوعی: در پایان، همه چیز به نوعی به زوال و نابودی می‌رسد و میفهمیم که این وضعیت تنها یک خیال و تصور بوده است.
هیچ خواندن خیال را چه عجبآنچه گفتم نبود ترک ادب
هوش مصنوعی: هیچ عیبی ندارد که در خیال و اندیشه های خود غرق شوی، چون آنچه که بیان کردم، به معنای بیادبی نیست.
غرض من ازین سخن صور استحال معنی و کار آن دگر است
هوش مصنوعی: منظور من از این صحبتها فقط شکل و ظاهر قضیه است و معنی و مفهوم آن موضوعی متفاوت است.
که فنا سوی آن نیابد راهحبذا جان مردم آگاه
هوش مصنوعی: اگر کسی به فنا و نابودی نزدیک نشود، در این صورت به سوی آن نمیتواند برود. عالی است که انسانهای آگاه و هوشمند از آن دوری کنند.