شمارهٔ ۱۴ - فی الموعظه
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی روابط ناپسند در جامعه و فساد اخلاقی میپردازد. در آن، به همنفسی سگ شبان با گرگ اشاره میشود که نشاندهندهی خیانت و از دست رفتن امنیت در گله است. همچنین، به ارتباط ناپسند دزد و خازن و همراهی شیخ با مریدانش بهخاطر نوشیدن باده پرداخته میشود، که سبب میشود آبروی آنها برود.
همچنین، در این شعر به بیتوجهی به وظایف و نقشهای اجتماعی اشاره شده و از تبدیل شدن معلم به همبازی و باغبان به گاو و خر سخن گفته میشود. در نهایت، به ابلهان و نادانانی که نمیتوانند تفاوت میان خوب و بد را تشخیص دهند، پرداخته و هشدار داده میشود که باید از همراهی با افراد نادان پرهیز کرد. شعر بهطور کلی بر اهمیت درک و هوشیاری در رفتار و ارتباطات اجتماعی تاکید دارد.
همنفس شد سگ شبان با گرگگله را سگ خوردکنون یاگرگ
هوش مصنوعی: سگ شبان به همدلی با گرگ پرداخته و حالا گله را به خطر انداخته است. در این شرایط، یا سگ گله را خواهد خورد یا گرگ به آن حمله میکند.
دزد و خازن چو یار غار شوندآفت مال شهریار شوند
هوش مصنوعی: وقتی دزد و خازن (کسی که مال را نگه میدارد) با هم دوست شوند، به ضرر مال و ثروت حاکم میشود.
شیخ چون با مرید باده خوردآب روی مربیان ببرد
هوش مصنوعی: وقتی شیخ با مریدش مشغول نوشیدن باده میشود، آبروی مربیان دیگر را تحت تأثیر قرار میدهد و از بین میبرد.
چون که قواده گشت خواجه سرایپرده بکسل در حرم بگشای
هوش مصنوعی: وقتی که کدبانو یا رئیس جمعی شیرینیفروشی بر عهده گرفت، در حیاط حرم در را باز کن.
با معلم چو گشت همبازیطفل بازی بود به هم بازی
هوش مصنوعی: وقتی کودک با معلم خود دوست و همبازی میشود، دیگر بازیاش به خوبی و شادی انجام میشود.
گاو و خره کرده باغبان در باغبانگی دارد که برد جوزی زاغ
هوش مصنوعی: در باغ، گاو و خر کار باغبانی میکنند و صدای زاغی را میشنوند که از درخت جوز میبرد.
باغبان گرنه پاسبان باشدزاغ بهتر زباغبان باشد
هوش مصنوعی: اگر باغبان از باغ مراقبت نکند، پس زاغ هم میتواند از او بهتر باشد.
ابلهان را میان اهل خردچه تفاوت کند ز گفتن بد
هوش مصنوعی: در میان افراد باهوش، ابلهان چه اهمیتی دارند وقتی که از حرفهای ناپسند میزنند؟
گر خری را به مرغزار بریبر سر برگ گل رید زخری
هوش مصنوعی: اگر خر را به دشت و صحرا ببری، بر سر برگ گل، چیزی میریزد که به خر مربوط است.
ابلهان را حریف خویش مسازعیش با زنگیان زشت مباز
هوش مصنوعی: با نادانها و ابلهان رابطه برقرار نکن و در خوشگذرانی با افرادی که زشت و زشتخو هستند، شرکت نکن.