شمارهٔ ۱۳ - قطعه در شکایت بعضی از مردم زمان خود
هوش مصنوعی: این شعر به نقد وضعیت جامعه و انسان‌ها می‌پردازد. شاعر به نوعی می‌گوید که در دنیای امروز، علم و ارزش انسان‌ها به شکل عادلانه‌ای سنجیده نمی‌شود. او به تضادهای اجتماعی و وضعیت ناعدالتی اشاره می‌کند که در آن افراد بی‌ارزش (سفله) به خاطر مظاهر ظاهری و تصنعی مورد توجه قرار می‌گیرند. شاعر با تأکید بر عدم انصاف در جامعه، به بی‌معنایی زندگی و ارزش‌های واقعی اشاره می‌کند و از دروغین بودن ادعاها و ظاهرپرستی‌ها سخن می‌گوید. در نهایت، او از خواننده می‌خواهد تا درباره این افراد بی‌ارزش و رذل در جامعه تأمل کند.
قدر هر سفله، از تو گشت علمای سپهر خَم، این چه انصاف است
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که برتری شخصیتها و انسان‌ها به گونهای ناعادلانه به هم مرتبط شده است، به طوری که کسی که شایسته و با فضیلت است، مورد توجه قرار نمیگیرد و در عوض، افراد پست و فاقد ارزش برجسته میشوند. این موضوع به نوعی بیعدالتی در زندگی اشاره دارد.
از تو، امروز کافی الملکیستهرکه تمغای کون اوقاف است
هوش مصنوعی: امروز، هر کسی که شایسته است و از حقیقت وجودی خود آگاه است، میتواند به مقام و منزلتی برتر دست یابد.
تا که سگ یافت می شود، ندهیبه هما استخوان، که اسراف است
هوش مصنوعی: تا زمانی که سگ وجود دارد، نباید استخوان را به هما بدهی، زیرا این کار هدر دادن و اسراف است.
پرنیان باف، تخته کرده دکانروز بازار بوریاباف است
هوش مصنوعی: زنی که پرنیان میبافد، امروز در بازار بوریاباف، دکانش را چیده است و مشغول کار است.
لب معنی، به مهر خاموشیستسر و سرمایه در جهان لاف است
هوش مصنوعی: لبهای خاموش، نشانهای از محبت و سکوت هستند، در حالی که در دنیا، سخن گفتن و ادعا کردن، بیشتر به لاف و گزافهگویی شباهت دارد.
سفله پس کیست در زمانه؟ بگوارذل النّفس اگر ز اشراف است
هوش مصنوعی: در این دنیا افراد پست و بی‌ارزش که خود را بزرگ و والا میپندارند، کیستند؟ بگو اگر کسی از اشراف باشد ولی ذاتاً پست و فرومایه باشد، او از نظر روحی و اخلاقی پایینتر است.