بخش ۱۳ - حکایت
هوش مصنوعی: شاعر در این ابیات به فردی می‌گوید که چرا خرد و قدرت سابق خود را از دست داده است. او یادآور می‌شود که در گذشته، مانند شیر نر قوی و برجسته بوده، اما اکنون در وضعیت ناتوانی به سر می‌برد و در گل و لای گرفتار شده است. شخص مورد خطاب در پاسخ به او می‌گوید که این تغییر به دلیل گذر زمان و تاثیرات آن بر زندگی‌اش است. او به پیری و ضعف خود اشاره می‌کند و توضیح می‌دهد که قدرت جوانی و توانایی‌هایش به دلیل کهولت سن کاهش یافته است. در نهایت، او اعتراف می‌کند که انسان در برابر طبیعت و زمان ناتوان است و این نشانه‌ای از شرایط طبیعی زندگی‌اش است.
نمودم سوال از قوی پنجه ایچه پیش آمدت کاین چنین رنجه ای؟
هوش مصنوعی: از یک شخص قوی و توانا پرسیدم که چه مشکلی برایت پیش آمده که اینقدر ناراحتی؟
تو را دیده بودم ازین پیشترزبون بود در پنجه ات شیر نر
هوش مصنوعی: من قبل از این تو را دیده بودم، وقتی که زبان نداشتی و در دستانت شیر نر بود.
چه شد چیره دستی و کر و فرتکه اکنون فروخفته در گل، خرت؟
هوش مصنوعی: چه شد که آن هنرمند و توانا که همیشه در اوج بود اکنون در گل فرورفته و خاموش شده است؟
بدین گونه زرد و نزاری کنونکه چون کاه، از کهربایی زبون
هوش مصنوعی: اکنون به این حالت زرد و پژمرده درآمدهای که به مانند کاه، بیزبان و بیحس و حال هستی.
لگدکوب، از پشه گردد تنتچه شد زور بازوی پیل افکنت؟
هوش مصنوعی: این بیت به ما میآموزد که حتی کوچکترین و ضعیفترین موجودات میتوانند اثرات عمیقی بر ما داشته باشند، در حالی که ممکن است ما خود را قوی و بزرگ تصور کنیم. به بیان دیگر، قدرت و تواناییهای ظاهری نمیتوانند همیشه بر مشکلات کوچک و ناتوانیهایی که در زندگی با آنها مواجه هستیم غلبه کنند.
بگفتا که از گردش روزگارمگر نیستی آگه ای هوشیار؟
هوش مصنوعی: گفت: آیا تو از تغییرات و چرخشهای روزگار خبر نداری ای انسان هوشمند؟
چه می پرسی ازلطمه سنجی ضعیف؟که خس ناتوان است و دریا، حریف
هوش مصنوعی: چرا از کسی که ضعیف است، سوال میکنی؟ چون گیاه کوچک در برابر دریا هیچ حرفی برای گفتن ندارد.
جوانی کند کوه را زیر دستکنون بر سرم برف پیری نشست
هوش مصنوعی: جوانی باعث میشد که قلههای کوه را با دست نگه دارم، اما حالا برف پیری بر سرم نشسته است.
چه می پرسی از بنده ای مستمند؟خداوند هوشی، فراگیر پند
هوش مصنوعی: چرا از شخصی نیازمند سوال میپرسی؟ خداوندی از هوش و بصیرت برخوردار است که همه چیز را میداند و به خوبی آموخته شده است.