بخش ۹ - حکایت در توسّلی کلّی به حریم جلال قادر بی همتا و تجافی از ماسوا
هوش مصنوعی: شاعر در این اشعار از سفری سرد و تاریک در فصل دی سخن می‌گوید که به تنهایی و بدون همراه آغاز می‌شود. در میانه شب، او خسته و حیران به دنبال پناهگاهی می‌گردد و با دشواری‌هایی چون سرما و برف مواجه می‌شود. او به یک گلخن می‌رسد که در آن یک مغ (یک شخص ناباب یا بدجنس) در آتش نشسته است. شاعر با او وارد گفت‌وگو می‌شود و در برابر رفتار نا خوشایند مغ سکوت می‌کند.
در ادامه، فردی مست و ترسیده به گلخن می‌آید و از بیم مأموران (عسس‌ها) پنهان می‌شود. شاعر به او دلسوزی می‌کند و بر خلاف رفتار مغ، در جهت آرامش او اقدام می‌کند. مست با ترس از عسس‌ها به خداوند شکایت می‌کند و شاعر بر این نکته تأکید دارد که اگر به خداوند متکی باشد، نباید از هیچ چیز بترسد.
در کل این شعر، مفاهیمی چون تنهایی، بیداری وجدان، و یاری به دیگران در شرایط سخت به تصویر کشیده شده است.
سفر پیشم آمد شبی فصل دیره، از قاقم برف، پوشیده پی
هوش مصنوعی: شب سرد دی ماه بود که سفر برایم پیش آمد و راه را برف پوشانده بود.
نهان از رفیقان و یاران خویشگرفتم به تنهایی آن راه پیش
هوش مصنوعی: من به دور از دوستان و رفقای خود، به تنهایی راهی را در پیش گرفتهام.
شبی تیره دل بود اوا ره ناپدیدبه فرسودگی پای سعیم رسید
هوش مصنوعی: در یک شب تاریک و غمانگیز، راهی برای من پیدا نشد و احساس کردم که تلاشهایم به تدریج بیثمر می‌شود.
چو بیچاره شد رای فرزانگیزدم بر قدم، بانگ مردانگی
هوش مصنوعی: وقتی که خرد و اندیشهی عاقلانهام به بنبست رسید، با شجاعت و جسارت به جلو گام گذاشتم و فریاد زدم که باید مردانه عمل کرد.
به مردی شود کار مردان درستز سستی شود عاقبت کار، سست
هوش مصنوعی: اگر مردی در کارهای خود جدی و پرانرژی باشد، نتیجهی بهتری خواهد گرفت، اما اگر سستی کند، عاقبت کارش نامناسب خواهد بود.
چو نیمی گذشت از شب قیرگونقضا شد به معموره ای رهنمون
هوش مصنوعی: با گذشت نیمه شب تاریک، مقدر شد که به شهری راهنمایی شوم.
نه یاری در آن بوم و برداشتمنه جایی که آرم بسر داشتم
هوش مصنوعی: در آن سرزمین نه یاری یافتم و نه جایی داشتم که در آن آرامش کنم.
بگشتم ز بیگانه روییِّ دهرغریبانه چون روستایی به شهر
هوش مصنوعی: من از دنیای بیگانه و غریب زندگی فاصله گرفتم و مانند یک روستایی که به شهر می‌آید، به دنبال آشناهای خود هستم.
سگان غریوافکن از هر کمینگرفتند غوغا چو شیر عرین
هوش مصنوعی: سگهای ولگرد از هر گوشه به هم ریخته و سر و صدایی را برپا کردند، مانند شیری که در قلمرو خود فریاد میزند.
چو مردم ندانند دشمن ز دوستاگر سگ نداند، چه تاوان بروست؟
هوش مصنوعی: اگر مردم نتوانند تشخیص دهند که دشمن چه کسی است و دوست چه کسی، مانند سگی که نمیداند چه کسی به او آسیب میزند، چه عواقبی برای او به همراه خواهد داشت؟
نمودم به هر کوچه، لختی شتابنگردید از هیچ سو فتح باب
هوش مصنوعی: در هر کوچهای که نگاه کردم، نتوانستم از هیچ طرف نشانهای برای شروع یا ورود پیدا کنم.
ز بسیاری برف و سرمای سختکشیدم به گلخن سحرگاه رخت
هوش مصنوعی: به خاطر برف و سرمای شدید، به گلخن در صبح زود پناه بردم و لباس گرم پوشیدم.
یکی مغ در آن، آتش افروز بودکه از گرم خویی جگرسوز بود
هوش مصنوعی: یکی از مغها در آنجا بود که با دلی گرم و آتشین، دیگران را تحت تاثیر قرار میداد و وجودش باعث التهاب و شور و شوق در دلها میشد.
به گفتار ناخوش به کردار زشتکه بر فرق او باد خاک کنشت
هوش مصنوعی: به کسی که با کلام ناپسند و رفتار زشت زندگی می‌کند، باید از هر نظر ارزشی قائل نشد و او را بیاعتبار کرد.
به دل، مشت زن شد ز حرف درشتشناسا نشد کاین درفش است و مُشت
هوش مصنوعی: دل به خاطر حرفهای تند و سخت تحت تأثیر قرار گرفت و نتوانست تشخیص دهد که این حرکت درست نیست و مثل مشت زدن به کسی است.
حکیمانه بستم لب از پاسخششد از طرح من فیل ماتی رخش
هوش مصنوعی: با تدبیر سکوت کردم و از پاسخش چیزی نگفتم، اما او با خیال من شگفتزده شد.
ز تندی خجل گشت و خاموش شدجفاکیش، زین فن، وفاکوش شد
هوش مصنوعی: او از شدت رفتار نامناسب خود شرمنده شد و سکوت کرد، بنابراین از این روش ناپسند، به وفای به قول خود روی آورد.
ز آتش عیان شد پس از ماندگیبه اسکندرم چشمهٔ زندگی
هوش مصنوعی: پس از مدتی که از آتش میگذرد، چشمهٔ زندگی برای اسکندر نمایان شد.
مرا بخت خرم به دیماه زشتز گلخن دمانید، اردی بهشت
هوش مصنوعی: من در دیماه، با خوشبختی و زیباییهای بهاری، از یک مکان تاریک و غمانگیز به سوی بهاری زیبا و شاداب رفتهام.
چو در دیده دودش شکر خواب شدرمادش مرا فرش سنجاب شد
هوش مصنوعی: زمانی که در چشمانم دودی به زیبایی خوابید، خاکسترش برای من مانند فرشی از سنجاب شد.
به ناگه یکی مست شوریده سرتن از بیم لرزان چو شاخ از تبر
هوش مصنوعی: ناگهان شخصی مست و دیوانه به تندی ترسیده و لرزان شده است، همچون درختی که از ضربه تبر میلرزد.
هراسان درآمد ز تاب عسسگره در گلو گشته، تار نفس
هوش مصنوعی: به سرعت و با ترس از تابش مشعل مامور، فردی که در گلویش گره و فشاری احساس می‌کند، بیرون می‌آید.
در آن کنج گلخن خزید از هراستضرّع کنان با مغ ناسپاس
هوش مصنوعی: در آن گوشهی تاریک و خانه، به خاطر ترس، به زاری و التماس نشستهام، در حالی که با انسانی غیر قابل اعتماد و ناسپاس مواجه هستم.
مرا خنده آمد بر اطوار اوگشودم زبان را به تیمار او
هوش مصنوعی: خندهام گرفت از رفتار او و برای ابراز حس خود زبانم را به صحبت دربارهاش باز کردم.
دل آساییش دادم و دلدهیبه آیین فرزانگی و مهی
هوش مصنوعی: دل را آرامش بخشیدم و به دیگران با حکمت و مهربانی زندگی را آموختم.
چو مهرم دم غمگساری گماشتبه خویش آمد اندک، ز بیمی که داشت
هوش مصنوعی: وقتی که خورشید به من محبت و آرامش بخشید، او به آرامی نزد من آمد، به خاطر ترسی که در دلش بود.
به عذر آوری گفت آن نیم مستکه نشتر مرا در رگ جان شکست
هوش مصنوعی: نیمه مست به عذری گفت که انتقاد و درد دلش همچون چاقویی در رگ وجودم نفوذ کرده و مرا آزار میدهد.
چنین کز عسس، دارد آلوده باکتو گر داشتی از خداوند پاک
هوش مصنوعی: اگر از خداوند پاک و بیآلایش ترس داشتی، نباید نگران باشی که از نگهبانان (عسس) بترسی و خود را آلوده کنی.
مرا سوختی جان ز شرمندگیتو بر عرش سودی سر بندگی
هوش مصنوعی: تو مرا با شرمندگیات سوزاندی و من در نشانههای بندگیام به عرش (جیان) گام نهادم.