شمارهٔ ۳۸
هوش مصنوعی: این شعر به بیان دیدگاه‌های عارفانه و فلسفی پیرامون حقیقت و کفر می‌پردازد. شاعر به این نکته اشاره می‌کند که در دنیای مادی، به آنچه مردم کفر می‌نامند، او به عنوان دین و حقیقت نگاه می‌کند و تلخی‌های دنیا بر او شیرین است. او می‌گوید تنها چشم حقیقت بین می‌تواند واقعیات را ببیند و در دنیای مادی باطل در نظر عوام باطل به نظر می‌آید.
شاعر همچنین تأکید می‌کند که توحید و یکتاپرستی از خاک‌هایی برمی‌خیزد که از شرک و حسد و کبر و کینه خالی است. در جستجوی مسکن دوست، او می‌فهمد که این مسکن واقعی در دل انسان‌های ساده و مسکین است، نه در بهشت مادی.
در این اشعار، او به این نکته می‌رسد که جنت واقعی اهل حقیقت، همان حقیقت است و نه اشیاء مادی. در آخر، شاعر به افرادی که در جستجوی بهشت مادی هستند، انتقاد می‌کند و یادآوری می‌کند که حقیقت در جذابیت‌های ظاهری و نقش و نگارهای دنیوی نیست.
آنچه کفر است بر خلق، بر ما دین استتلخ و ترش همه عالم برما شیرین است
هوش مصنوعی: هر چیزی که برای دیگران ناپسند و کفر به حساب می‌آید، برای ما به عنوان دین و باور قابل قبول و گوارا است. در حالی که تمام جهان ممکن است برای دیگران تلخ و ناگوار باشد، اما برای ما شیرین و خوشایند است.
چشم حق بین بجز از حق نتواند دیدنباطل اندر نظر مردمِ باطل بین است
هوش مصنوعی: چشم حقیقتبین فقط می‌تواند حق را ببیند و قادر نیست باطل را مشاهده کند. در حالی که در نظر افرادی که باطل را میبینند، چیزی جز باطل وجود ندارد.
گل توحید نروید ز زمینی که درواخاک شرک و حسد و کبر و ریا و کین است
هوش مصنوعی: گل توحید در زمینی که خالی از شرک، حسد، کبر، ریا و کینه است، نمیروید.
مسکن دوست ز جان میطلبیدم گفتامسکن دوست اگر هست دل مسکین است
هوش مصنوعی: به دنبال مکانی برای آرامش و سکونت دوست بودم، ولی او گفت: اگر جایی برای سکونت دوست وجود دارد، دل بیچاره من است.
مرد کوته نظر از بهر بهشت است بکاراز قصور است که او ناظر حورالعین است
هوش مصنوعی: مردان اندیشۀ کوتاه فقط به خاطر بهشت کار میکنند، و این نشان از نادانی آنهاست؛ چرا که او فقط به زیباییهای بهشت توجه دارد.
نیست در جنّت ارباتحقیقت جز حقجنّت اهل حقیقت، بحقیقت این است
هوش مصنوعی: در بهشت هیچچیز جز حقیقت وجود ندارد و بهشت واقعی مختص کسانی است که به حقیقت دست یافتهاند؛ این واقعیت را باید پذیرفت.
گرچه با آن بت چینی نظری داری لیکآنچه منظور تواند شبه رنگین است
هوش مصنوعی: اگرچه تو به آن بت چینی نگاه میکنی، اما آنچه که مورد نظر توست، چیزی شبیه به رنگهای زیباست.
نظرت هیچ بر آن نقش و نگار چین استزانکه چشم تو بران نقش نگارچین است
هوش مصنوعی: نگاه تو توجهی به زیباییها و طرحهای روی آن چیزها ندارد؛ چون چشم تو فقط به زیباییها و نقوش خودت دوخته شده است.
مغربی از تو بتلوین تو در جمله صورنیست محجوب که اورا صفت تمکین است
هوش مصنوعی: در اینجا گفته میشود که غربیها در توصف و بیان ویژگیهای تو، قادر به درک کامل تو نیستند، چرا که تو ویژگی خاصی داری که آنها نمیتوانند به طور کامل آن را ببینند و احساس کنند.