شمارهٔ ۶۵ - دیوانه و زنجیر
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به دیوانه‌ای اشاره می‌کند که در زندان به زنجیر افتاده است و از این وضعیت به انتقاد می‌پردازد. او احساس می‌کند که عقلای جامعه از او و دیوانگان می‌ترسند و به نوعی او را نادیده می‌گیرند. شاعر به زنجیری که به پایش بسته شده اشاره می‌کند و می‌پرسد که آیا کسی از آنها پرسیده که ارزش دیوانگان چقدر است. او به انتقاد از عاقلانی می‌پردازد که به جای توجه به دیوانگان، خود را بالاتر می‌دانند و به قضاوت درباره آنها می‌پردازند. وی همچنین به تناقض‌های بین رفتار دیوانگان و عاقلان اشاره دارد و می‌گوید که دیوانگان هم می‌توانند آینه‌ای از واقعیت خود عاقلان باشند. در نهایت، شاعر به منطق بی‌عدالتی و دوگانگی در قضاوت society اشاره می‌کند و می‌گوید که عاقلان خود در اشتباه هستند، در حالی که به دیوانگان می‌خندند و آنها را مسخره می‌کنند.
گفت با زنجیر، در زندان شبی دیوانه‌ایعاقلان پیداست، کز دیوانگان ترسیده‌اند
هوش مصنوعی: یک دیوانه‌ای در زندان شب را با زنجیر میگذراند و می‌گوید: عقلای دنیا از دیوانگان می‌ترسند چون ظاهراً از آنها ترسناکتر شدهاند.
من بدین زنجیر ارزیدم که بستندم به پایکاش می‌پرسید کس، کایشان به چند ارزیده‌اند
هوش مصنوعی: من به این زنجیرهایی که به پایم بستهاند، ارزش و لیاقتی دارم. ای کاش کسی می‌پرسید که این کسانی که مرا در این وضعیت قرار دادهاند، خودشان چقدر ارزش دارند.
دوش سنگی چند پنهان کردم اندر آستینای عجب! آن سنگ‌ها را هم ز من دزدیده‌اند
هوش مصنوعی: دیشب تعدادی سنگ را در آستینم پنهان کردم، اما چه عجیب! حالا احساس میکنم که حتی آن سنگ‌ها هم از من دزدیده شدهاند.
سنگ می‌دزدند از دیوانه با این عقل و رایمبحث فهمیدنی‌ها را چنین فهمیده‌اند
هوش مصنوعی: دیوانه‌ای که بدون توجه به عقل و منطق به سراغش میروند، حتی سنگ را هم از او می‌دزدند. این نشان میدهد که خیلیها مسائل پیچیده را به گونهای درک کرده‌اند که در واقعیت درست نیست.
عاقلان با این کیاست، عقل دوراندیش رادر ترازوی چو من دیوانه‌ای سنجیده‌اند
هوش مصنوعی: عقلمندانی که با تدبیر و هوشمندی خود مشهورند، به گونهای عقل دوراندیش را با معیار من فرد دیوانه‌ای سنجیده‌اند.
از برای دیدن من، بارها گشتند جمععاقلند آری، چو من دیوانه کمتر دیده‌اند
هوش مصنوعی: بسیاری از عاقلان برای دیدن من آمدند، اما مثل من دیوانه‌ای را کمتر دیده‌اند.
جمله را دیوانه نامیدم، چو بگشودند درگر بدست، ایشان بدین نامم چرا نامیده‌اند
کاربر: همه را دیوانه نامیدم، وقتی در را باز کردند و اگر گذاردن این صفت روی دیگران کار پسندیده ای نیست، چرا مرا به این صفت نامگذاری کرده اند؟
کرده‌اند از بیهشی بر خواندن من خنده‌هاخویشتن در هر مکان و هر گذر رقصیده‌اند
هوش مصنوعی: از بیخبری به من می‌خندند و در هر جا و در هر موقعیتی، خودشان به شادی و رقص پرداختهاند.
من یکی آیینه‌ام کاندر من این دیوانگانخویشتن را دیده و بر خویشتن خندیده‌اند
هوش مصنوعی: من مانند یک آینهام که در آن این دیوانگان خود را مشاهده کرده و به خودشان می‌خندند.
آب صاف از جوی نوشیدم، مرا خواندند پستگرچه خود، خون یتیم و پیرزن نوشیده‌اند
هوش مصنوعی: من از آب زلال جوی نوشیدم و مرا به پستی و کوچکی متهم کردند، در حالی که خودشان خون یتیمان و زنان سالخورده را خوردهاند.
خالی از عقلند، سرهایی که سنگ ما شکستاین گناه از سنگ بود، از من چرا رنجیده‌اند
هوش مصنوعی: سرهایی که ما را آزرده کرده‌اند، بیعقل هستند. گناه این شکست از سنگ است، پس چرا از من گله دارند؟
به که از من باز بستانند و زحمت کم کنندغیر ازین زنجیر، گر چیزی به من بخشیده‌اند
هوش مصنوعی: بهتر است که از من جدا شوند و زحمت را برایم کمتر کنند، چون اگر چیزی به من دادهاند، جز این زنجیر چیزی نیست.
سنگ در دامن نهندم تا در اندازم به خلقریسمان خویش را با دست من تابیده‌اند
هوش مصنوعی: من سنگی در دامنم نمیگذارم که آن را به سوی مردم پرتاب کنم، زیرا ریسمان خود را با دستان خودم تابیدهام.
هیچ پرسش را نخواهم گفت زین ساعت جوابزان که از من خیره و بیهوده، بس پرسیده‌اند
هوش مصنوعی: از این لحظه هیچ سوالی را پاسخ نخواهم داد، زیرا از من سوالات بیرویه و بیفایده زیاد شده است.
چوب دستی را نهفتم دوش زیر بوریااز سحر تا شامگاهان، از پیش گردیده‌اند
هوش مصنوعی: من چوب دستیام را زیر بوریا پنهان کردم و از صبح تا شب، دیگران آن را دیده‌اند.
ما نمی‌پوشیم عیب خویش، اما دیگرانعیب‌ها دارند و از ما جمله را پوشیده‌اند
هوش مصنوعی: ما عیبهای خود را پنهان نمیکنیم، اما دیگران خطاهای خود را دارند و سعی می‌کنند آنها را از ما مخفی نگه دارند.
ننگ‌ها دیدیم اندر دفتر و طومارشاندفتر و طومار ما را، زان سبب پیچیده‌اند
هوش مصنوعی: ما در اسناد و نوشتههای خود، ننگ‌ها و زشتیهایی را مشاهده کردهایم و به همین دلیل، آنها سعی کرده‌اند که این مسائل را به صورت پیچیده و مبهم درآورند.
ما سبکساریم، از لغزیدن ما چاره نیستعاقلان با این گرانسنگی، چرا لغزیده‌اند
هوش مصنوعی: ما انسانهای سبکساری هستیم و نمیتوانیم از اشتباه کردن جلوگیری کنیم. اما حتی کسانی که دانا و باتجربه هستند نیز چرا باید با وجود بار سنگین مسئولیتها، دچار لغزش شوند؟