شمارهٔ ۷۵ - زاهد خودبین - پروین اعتصامی

آن نشنیدید که در شیروانبود یکی زاهد روشن روان

زنده‌دلی، عالم و فرخ ضمیرمهر صفت، شهرتش آفاق گیر

نام نکویش علم افراختهتوسن زهدش همه جا تاخته

همقدم تاجوران زمینهمنفس حضرت روح‌الامین

مسئلت آموز دبیران خاکنیتش آرایش مینوی پاک

پیش نشین همه آزادگانپشت و پناه همه افتادگان

مرد رهی، خوش روش و حق پرستروز و شبش، سبحهٔ طاعت بدست

جایگهش، کوه و بیابان شدهطعمه‌اش از بیخ درختان شده

رفته ز چین و ختن و هند و روممردم بسیار، بدان مرز و بوم

هر که بدان صومعه بشتافتیعارضه ناگفته، شفا یافتی

کور در آن بادیه بینا شدیعاجز بیچاره، توانا شدی

خلق بر او دوخته چشم نیازاو بسوی دادگر کار ساز

شب، شدی از دیده نهان روز واردر کمر کوه، بزندان غار

روز، بعزلتگه خود تاختیبا همه کس، نرد کرم باختی

صبحدمی، روی ز مردم نهفتهر در طاعت که توان سفت، سفت

ریخت ز چشم آب و بسر خاک کردگرد ز آئینهٔ دل، پاک کرد

حلقه بدر کوفت زنی بی‌نواگفت که رنجورم و خواهم دوا

از چه شد این نور، بظلمت نهاناز چه برنجید ز ما ناگهان

از چه بر این جمع، در خیر بستاینهمه افتاده بدید و نشست

از چه، دلش میل مدارا نداشتاز چه، سر همسری ما نداشت

ای پدر پیر، ز چین آمدماز بلد شک، به یقین آمدم

نور تو رهبر شد و ره یافتمنام تو پرسیدم و بشتافتم

روز، بچشم همه کس روشنستلیک، شب تیره بچشم منست

گر ز ره لطف، نگاهم کنیفارغ ازین حال تباهم کنی

ساعتی، ای شیخ، نیاسوده‌امباد صفت، بادیه پیموده‌ام

دیده به بی دیده فکندن، خوش استخار دل سوخته کندن، خوش است

پیر، بدان لابه نداد اعتبارگریه همی کرد چو ابر بهار

تا که سر از سجدهٔ شکران گرفتدیو غرورش ز گریبان گرفت

گفت که این سجده و تسبیح چیستبر تو و کردار تو، باید گریست

رنج تو در کارگه بندگیگشت تهی دستی و شرمندگی

زان همه سرمایه، ترا سود کوتار قماشت چه شد و پود کو

نوبت از خلق گسستن نبودگاه در صومعه بستن نبود

سست شد این پایه و فرصت شتافتگم شد و دیگر نتوانیش یافت

عجب، سمند تو شد و تاختیرفتی و بار و بنه انداختی

دامنت از اخگر پندار سوختآنهم گل، زاتش یک خار سوخت

رشته نبود آنکه تو میتافتیجامه نبود آنکه تو میبافتی

سودگر نفس به بازار شدگوهر پست تو پدیدار شد

راهروانی که بره داشتیبر در خویش از چه نگهداشتی

آنکه درش، روز کرم بسته بودقفل در حق نتواند گشود

نفس تو، چون خودسر و محتاله شدزهد تو، چون کفر دو صد ساله شد

طاعت بی صدق و صفا، هیچ نیستاینهمه جز روی و ریا، هیچ نیست