غزل شمارهٔ ۵۱
هوش مصنوعی: در این شعر، عشق و مستی به تصویر کشیده شده است. گویا شاعر دلداده‌ای سرمست و درگیر زیبایی‌های معشوقه‌اش است. او از دست رفتن و دلتنگی خود می‌گوید و از عشقش خواهان کمک است. با مشاهده محبوبش، دچار مستی و دیوانگی می‌شود. شاعر به ساقی (نماد عشق یا زندگی) خطاب می‌کند تا بیدار شود و آتش توبه‌اش را خاموش کند. او به یک کافر توبه‌نشکسته اشاره می‌کند که در بتکده‌ای قدیمی، با عشق جدیدی، از قید و بندهای خود رها می‌شود. در نهایت، عطار، شاعر معروف، نظاره‌گر آن لحظات بوده و به پیوستن به حقیقت و رهایی از دنیا توجه دارد. مجموعاً، شعر به موضوعاتی چون عشق، مستی، رهایی و جستجوی حقیقت می‌پردازد.
مفشان سر زلف خویش سرمستدستی بر نه که رفتم از دست
هوش مصنوعی: زلفهایت را به هیچکس نده که تحت تأثیر آن، از کنترل خویش خارج شدهام.
دریاب مرا که طاقتم نیستانصاف بده که جای آن هست
هوش مصنوعی: به من کمک کن، چون دیگر توان تحمل این وضعیت را ندارم. لطفاً به من انصاف بده و حقم را بده.
تا نرگس مست تو بدیدماز نرگس مست تو شدم مست
هوش مصنوعی: وقتی نرگس زیبای تو را دیدم، اثر زیباییات باعث شد که من هم به شادی و مستی بروم.
ای ساقی ماه‌روی برخیزکان آتش تیز توبه بنشست
هوش مصنوعی: ای ساقی زیبا، برخیز و بگذار که این آتش تند و سوزان توبه و پشیمانی بخوابد.
در ده می کهنه ای مسلمانکین کافر کهنه توبه بشکست
هوش مصنوعی: در ده قدیمی، مسلمان دیگری وجود دارد که کافر قدیمی توبه‌اش را شکسته است.
در بتکده رفت و دست بگشادزنار چهار گوشه بربست
هوش مصنوعی: او به کافهی شراب رفت و در حالی که به دور خودش زنجیری از چرم بست، دستش را باز کرد.
دردی بستد بخورد و بفتادوز ننگ وجود خویشتن رست
هوش مصنوعی: دردی به او دست داد و از پا درآمد و از شرم وجود خود رها شد.
عطار درو نظاره می‌کردتا زین قفس فنا برون جست
هوش مصنوعی: عطار به دقت تماشا میکرد تا ببیند چه زمانی موجودی از این قفس زوال و فنا خارج می‌شود.