غزل شمارهٔ ۷۴
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از عشق و تأثیر آن بر دل و وجود خود سخن می‌گوید. او بیان می‌کند که وقتی به عشق معشوقش پی برد، زهد و عبادت او تحت تأثیر عشق شکست. عشق معشوق مانند آتش بر دل او می‌تابد و او را دچار شوق و هیجان می‌کند. شاعر خطاب به خود می‌گوید که چرا به غیر از عشق معشوق، به چیز دیگری توجه دارد و همه چیز را باید در مسیر عشق قرار دهد. او از موانع و حجاب‌هایی که عشق را از او دور کرده‌اند، گلایه می‌کند و در نهایت، به نومیدی‌اش از نبودن جوهر عشق و یاس از دستیابی به آن اشاره می‌کند.
در دلم تا برق عشق او بجسترونق بازار زهد من شکست
هوش مصنوعی: وقتی عشق او در دلم جرقه زد، حال و هوای زهد و دینداریام از بین رفت.
چون مرا می‌دید دل برخاستهدل ز من بربود و درجانم نشست
هوش مصنوعی: وقتی او مرا می‌دید، قلبش به تپش میافتاد و دل من را میربود و در وجودم جا میگرفت.
خنجر خون‌ریز او خونم بریختناوک سر تیز او جانم بخست
هوش مصنوعی: دشنهی تیز او خونم را ریخت و تیرش جانم را گرفت.
آتش عشقش ز غیرت بر دلمتاختن آورد همچون شیر مست
هوش مصنوعی: آتش عشق او با شدتی چون شیر پر از مستی بر دل من هجوم آورد.
بانگ بر من زد که ای ناحق شناسدل به ما ده چند باشی بت‌پرست
هوش مصنوعی: صدایی به من گفت که ای کسی که ناحق را میشناسی، دلات را به ما بسپار و دیگر بتپرستی نکن.
گر سر هستی ما داری تمامدر ره ما نیست گردان هرچه هست
هوش مصنوعی: اگر شما وجود دارید و زندگی میکنید، همهچیز از آنِ شماست. در مسیر ما چیزی را بیهوده نچرخانید و هرچه که هست را در نظر بگیرید.
هر که او در هستی ما نیست شددایم از ننگ وجود خویش رست
هوش مصنوعی: هر کسی که در زندگی ما نقش ندارد، همیشه از عیب وجود خود رهایی مییابد.
می‌ندانی کز چه ماندی در حجابپردهٔ هستی تو ره بر تو بست
هوش مصنوعی: تو نمیدانی که چه چیزی تو را در پردهٔ وجود از حقیقت دور کرده و مانع دیدن راه واقعیات گشته است.
مرغ دل چون واقف اسرار گشتمی‌طپید از شوق چون ماهی بشست
هوش مصنوعی: دل همچون پرندهای آزاد از رازها و حقیقتهای درونی خود آگاه شده و از شوق و سرور به تپش در آمده است، انگار که ماهی در آب شور خود را شستشو میدهد.
بر امید این گهر در بحر عشقغرقه شد وان گوهرش نامد به دست
هوش مصنوعی: شخصی با امید به رسیدن به چیز ارزشمندی در دریای عشق غرق شده است، اما آن چیز ارزشمند به دستش نمیرسد.
آخر این نومیدی ای عطار چیستتو نه ای مردانه همتای تو هست
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که چرا باید امیدواریت را از دست بدهی، وقتی که تو همتای مردان بزرگ و با ارادهای نیستی که در برابر مشکلات تسلیم شوند. به نوعی، باید قوت قلب داشته باشی و امید را حفظ کنی.