غزل شمارهٔ ۱۰۷
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی و توصیف اینکه چگونه عشق واقعی و عرفانی نیازمند رنج و دل‌سوختگی است می‌پردازد. شاعر می‌گوید کسی که در درد و عشق گرفتار نیست، در حقیقت زندگی‌اش بی‌معناست. دل‌هایی که بینش واقعی ندارند، به حقایق عالم دسترسی ندارند و مانند دیوار بی‌معنا هستند. در این راه، انسان باید humble و فروتن باشد وگرنه مانند خاک خوار و ذلیل خواهد شد. عشق واقعی و عمیق تنها در آتش و رنج متجلی می‌شود و کسی که شایسته واقعیت‌های عمیق روحانی است، در زرق و برق دنیوی جایی ندارد. در نهایت، شاعر از خواننده می‌خواهد که پرده‌های پندار را بسوزاند و از خودگذشتی کند تا بتواند به حقیقت عشق و وصل دست یابد.
هر که درین درد گرفتار نیستیک نفسش در دو جهان کار نیست
هوش مصنوعی: هر کسی که به این درد و رنج دچار نیست، وجودش در دو دنیا بیفایده و بیثمر است.
هر که دلش دیدهٔ بینا نیافتدیدهٔ او محرم دیدار نیست
هوش مصنوعی: هر کسی که دلش بینش و آگاهی نداشته باشد، چشمانش نمیتوانند او را به درک و تماشای حقیقت برسانند.
هر که ازین واقعه بویی نبردجز به صفت صورت دیوار نیست
هوش مصنوعی: هر کسی که از این اتفاق چیزی نفهمد، فقط مثل دیوار است و هیچ عمق و معنایی ندارد.
خوار شود در ره او همچو خاکهرکه در این بادیه خونخوار نیست
هوش مصنوعی: هر کسی که در مسیر او بیرحم و سنگدل باشد، مانند خاک در برابر باد خوار و حقیر می‌شود.
ای دل اگر دم زنی از سر عشقجای تو جز آتش و جز دار نیست
هوش مصنوعی: ای دل، اگر از عشق سخن بگویی، جایی برای تو جز آتش و زخم نخواهد بود.
پردهٔ این راز ، که در قعرِ جانْستجز قدح دردی خمار نیست
هوش مصنوعی: این راز عمیق و پیچیده که در دل زیبایی و شگفتی نهفته است، جز یک نوشیدنی تلخ و دردناک چیزی ندارد.
آنکه سزاوار در گلخن استدر حرم شاه سزاوار نیست
هوش مصنوعی: کسی که برای زندگی در مکانهای پایین و بیارزش مناسب است، سزاوار ورود به مکانهای عالی و محترم نیست.
گلخنی مفلس ناشسته رویمرد سراپردهٔ اسرار نیست
هوش مصنوعی: گلخانهای که در آن، دیواری تنها بر روی یک مردی است که رازهای زیادی در خود دارد، نمیتواند پر از گل و زیبایی باشد. اینجا اشاره به نیازی به پاکیزگی و توجه دارد تا بتوان به رازهای عمیق پی برد.
کعبهٔ جانان اگرت آرزوستدر گذر از خود ره بسیار نیست
هوش مصنوعی: اگر تمایل داری به محبوب حقیقی نزدیک شوی، باید از خود عبور کنی و راهی طولانی را طی کنی.
گرچه حجاب تو برون از حد استهیچ حجابیت چو پندار نیست
هوش مصنوعی: هرچند که حجاب تو فراتر از اندازه و حد معمول است، اما هیچ مانعی مانند تصور و اندیشه خودت وجود ندارد.
پردهٔ پندار بسوز و بدانکدر دو جهانت به ازین کار نیست
هوش مصنوعی: پندارهای ذهنیات را کنار بگذار و بدان که در هر دو جهان، این کار بهتر از دیگر کارهاست.
چند کنی از سر هستی خروشنیست شو اندر طلب یار، نیست
هوش مصنوعی: نمیخواهی از زندگیات صدا و هیاهو بسازی، پس در جستجوی یار خود نباش که او وجود ندارد.
از طمع خام درین واقعهسوخته‌تر از دل عطار نیست
هوش مصنوعی: در این ماجرا، هیچکس بیخبر و مشتاقتر از دل عطار نیست که به خاطر آرزوهای بیاساسش سوخته است.