غزل شمارهٔ ۱۳۵
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به بیان حالت پوچی و بی‌خودی می‌پردازد. او می‌گوید هر کسی که از عشق واقعی بی‌خبر است، در پرده‌ی نیستی گم می‌شود. برای رسیدن به حالت نیستی و آزادی از قید و بندهای خود، باید از هستی خود دور شویم و از خود رها شویم. او به کسانی که در خواب غفلت به سر می‌برند و فرصت‌های زندگی را از دست می‌دهند، هشدار می‌دهد که عمر به سرعت می‌گذرد و باید بیدار شوند. شاعر به راهی اشاره می‌کند که تنها افراد برجسته و اهل معرفت می‌توانند در یک لحظه به آن دست یابند. در نهایت، او به ارزش نیستی و گذر از دنیا تأکید می‌کند و می‌گوید باید از هستی و تعلقات دنیوی رها شویم تا به معنای واقعی زندگی برسیم.
هر دل که ز عشق بی نشان رفتدر پردهٔ نیستی نهان رفت
هوش مصنوعی: هر قلبی که به عشق بی‌خبر و نشانی از خودش رفته باشد، در پردهٔ عدم پنهان شده است.
از هستی خویش پاک بگریزکین راه به نیستی توان رفت
هوش مصنوعی: از وجود خود دوری کن، زیرا این مسیر میتواند به سوی نابودی برود.
تا تو نکنی ز خود کرانهکی بتوانی ازین میان رفت
هوش مصنوعی: تا زمانی که خودت به مرز و نشانهای نرسی، نمیتوانی از این وضعیت و شرایط عبور کنی.
صد گنج میان جان کسی یافتکین بادیه از میان جان رفت
هوش مصنوعی: کسی که درونش پر از گنج و ارزش است، زمانی به مقصد میرسد که آنچه که مانع پیشرفت او بوده، از میان برود.
راهی که به عمرها توان رفتمرد ره او به یک زمان رفت
هوش مصنوعی: طی کردن مسیری که برای انسانها سالها طول میکشد، فردی در یک لحظه از آن عبور کرد.
هان ای دل خفته عمر بگذشتتا کی خسبی که کاروان رفت
هوش مصنوعی: ای دل خوابآلود، عمر تو به سرعت می‌گذرد. تا چه زمانی به خواب خواهی ماند در حالی که زندگی به سمت جلو در حرکت است و کاروان زندگی از چنگت میگریزد؟
ای جان و جهان چه می‌نشینیبرخیز که جان شد و جهان رفت
هوش مصنوعی: ای دوست و زندگی، چرا بیحالت نشستهای؟ بلند شو که زندگی به پایان رسید و جهان هم از دست رفت.
از جملهٔ نیستان این راهآن برد سبق که بی نشان رفت
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که از میان همه چیزهایی که در زندگی وجود دارند، این راه برای کسی که بدون نشانه و نشاندهی حرکت کرده، به دست آمده است. یعنی شخصی که از مسیر خود مطمئن نیست و فقط به جلو میرود، به نتایج یا اهدافی که برایش مهم هستند، دست پیدا می‌کند.
چون نیستی از زمین توان بردکی هست توان بر آسمان رفت
هوش مصنوعی: وقتی تو از زمین و دنیا بی‌خبر هستی، چگونه میتوانی به آسمان و فراتر از آن فکر کنی؟
محتاج به دانهٔ زمین بودمرغی که ز شاخ لامکان رفت
هوش مصنوعی: مرغی که از شاخهٔ دنیا رفت، به دانهٔ زمین نیاز داشت.
عطار چو ذوق نیستی یافتاز هستی خویش بر کران رفت
هوش مصنوعی: عطار وقتی که لذت نیستی را درک کرد، از وجود خودش جدا شد و به جهانی دیگر رفت.