غزل شمارهٔ ۱۶۵
هوش مصنوعی: این شعر درباره شدت و عمق عشق سخن می‌گوید. شاعر بیان می‌کند که این عشق آن‌قدر پررنگ و برجسته است که هیچ چیز دیگری نمی‌تواند جایگاهش را بگیرد. عشق به قدری در دل او ریشه‌دار شده که هیچ قید و بندی، مثل کفر و ایمان، نمی‌تواند در آنجا وجود داشته باشد. شاعر تشبیه می‌کند که عشقش مانند طوفانی است که توانایی تسلط بر همه چیز را دارد، و حتی نمادی از عشق مانند یوسف نیز نمی‌تواند در این درد و عشق او را درمان کند. در نهایت، شاعر از عدم وجود راهی جز عشق و جانان در آن عالم عشق سخن می‌گوید و تأکید دارد که همه چیز در این راه باید فانی شود تا به حقیقت عشق برسد.
مرا با عشق تو جان درنگنجدچه از جان به بود آن درنگنجد
هوش مصنوعی: عشق تو چنان عمیق و پر از شور و اشتیاق است که وجود من نمی‌تواند آن را درک کند. این عشق فراتر از تواناییهای انسانیام است و اگرچه زندگی من به تو وابسته است، اما نمیتوانم آن را در خودم جای دهم.
نه کفرم ماند در عشقت نه ایمانکه اینجا کفر و ایمان درنگنجد
هوش مصنوعی: در عشق تو، نه میتوانم به بیدینی متهم شوم و نه به ایمان، چراکه مفاهیم کفر و ایمان در اینجا جایی ندارند.
چنان عشق تو در دل معتکف شدکه گر مویی شود جان درنگنجد
هوش مصنوعی: عشق تو به قدری در دل من جا گرفته که حتی اگر مویی کوچک به آن آسیب بزند، جانم تاب تحمل آن را نخواهد داشت.
چه می‌گویم که طوفانی است عشقتبه چشم مور طوفان درنگنجد
هوش مصنوعی: عشق تو آن‌قدر شدید و پرهیجان است که نمیتوان آن را با کلمات توصیف کرد؛ مانند طوفانی که حتی در چشم یک مورچه هم جای درنگ ندارد.
اگر یک ذره عشقت رخ نمایدبه صحن صد بیابان درنگنجد
هوش مصنوعی: اگر فقط یک لحظه از عشق تو آشکار شود، در هیچ کجای این دنیا نمیتوان آن را محدود کرد.
اگر یوسف برون آید ز پردهبه قعر چاه و زندان درنگنجد
هوش مصنوعی: اگر یوسف از پرده بیرون بیاید، نمی‌تواند به اعماق چاه و زندان برود.
چو دردت هست ، منوازم به درمانکه با درد تو درمان درنگنجد
هوش مصنوعی: وقتی که درد تو وجود دارد، نباید به فکر درمان دیگری باشم، زیرا درمان واقعی در ارتباط با درد تو به دست نمیآید.
دلا آنجا که جانان است ره نیستکه آنجا غیر جانان درنگنجد
هوش مصنوعی: ای دل، جایی که محبوب و معشوق واقعی حضور دارد، راهی وجود ندارد که کسی غیر از او در آنجا جا بگیرد.
تو چون ذره شو آنجا زانکه آنجابه جز خورشید رخشان درنگنجد
هوش مصنوعی: به جایگاه کوچکی در دنیا بپیوند و مانند یک ذره در آنجا باش؛ چرا که در آن جا تنها خورشید درخشان میتواند جا بگیرد و هیچ چیز دیگری نمی‌تواند در آنجا قرار گیرد.
اگر فانی نگردد جان عطاردر آن خلوتگه آسان درنگنجد
هوش مصنوعی: اگر جان عطار در آن مکان مقدس فانی نشود، به راحتی نمی‌تواند در آنجا آرام بگیرد.