غزل شمارهٔ ۲۸۸
هوش مصنوعی: این شعر درباره عاشقان و حالت دیوانگی آنهاست. عاشقان از خود بیگانهاند و در شراب بیخودی غرق شدهاند. آنها به مانند شاهبازانی در آسمان معنویت پرواز میکنند و از دغدغههای دنیوی دورند. در حالیکه زندگی را در میخانه میگذرانند، از خانقاه و صومعه بینیازند. این گروه، در حقیقت گنجهای پنهانی هستند که در مکانهای دورافتاده قرار دارند و از نظر روحانی همیشه با آسمانیان در ارتباطاند. عالم مادی و معنوی برایشان افسانهای بیش نیست و آنها در جوهر خود گنجینههای ارزشمندی هستند که از محدودیتهای این دو عالم آزادند. عاشقان را میتوان به عطار تشبیه کرد که بینیاز از خانه و کاشانهاند و در جستجوی حقیقت و معنا هستند.
عاشقان از خویشتن بیگانهاندوز شراب بیخودی دیوانهاند
هوش مصنوعی: عاشقان از خود غافل هستند و به خاطر نوشیدنی که باعث بیخودیشان میشود، در حالت جنون قرار دارند.
شاه بازان مطار قدسیندایمن از تیمار دام و دانهاند
هوش مصنوعی: پرندگان بزرگ و رفیع در آسمانهای معنوی وجود دارند که از خطر دام و طعمهای در امانند.
فارغند از خانقاه و صومعهروز و شب در گوشهٔ میخانهاند
هوش مصنوعی: روز و شب در گوشهٔ میخانه هستند و از مکانهای مذهبی و خانقاهها بیخبر و غافلاند.
گرچه مستند از شراب بیخودیبی می و بی ساقی و پیمانهاند
هوش مصنوعی: هرچند که منبع و دلیل ما برای دیوانگی و بینظمی، شراب و هوس نیست، اما در حقیقت ما بدون وجود شراب، ساقی و لیوان هم به این حالت گرفتاریم.
در ازل بودند با روحانیانتا ابد با قدسیان همخانهاند
هوش مصنوعی: در آغاز خلق، روحانیان و اهل معنویت وجود داشتند و تا همیشه در کنار فرشتگان و موجودات قدسی زندگی خواهند کرد.
راه جسم و جان به یک تک میبرنددر طریقت این چنین مردانهاند
هوش مصنوعی: در مسیر عرفان و معنویت، جسم و روح به یک نقطه واحد میرسند و در این راه، مردانگی و استقامت بهخودیخود به چشم میخورد.
گنجهای مخفیاند این طایفهلاجرم در گلخن و ویرانهاند
هوش مصنوعی: این گروه افرادی با ارزش و گرانبها هستند که در مکانهای نامناسب و دورافتاده، مانند خرابهها و گوشههای درهمریخته، پنهان شدهاند.
هر دو عالم پیششان افسانهای استدر دو عالم زین قبل افسانهاند
هوش مصنوعی: هر دو جهان در نظر آنها فقط یک قصه هستند و از دیرباز این دو جهان مانند افسانهای بودهاند.
هر دوعالم یک صدف دان وین گروهدر میان آن صدف دردانهاند
هوش مصنوعی: هر دو جهان مانند یک صدف هستند و این گروه، درون آن صدف همچون جواهراتی با ارزش میباشند.
آشنایان خودند از بیخودیوز خودی خویشتن بیگانهاند
هوش مصنوعی: آشناها در واقع از وضعیت ناآشنایی رنج میبرند و در نتیجه از خود واقعیشان دور شدهاند.
فارغ از کون و فساد عالمندزین جهت دیوانه و فرزانهاند
هوش مصنوعی: آزاد از وجود و فساد دنیوی، به همین دلیل هم دیوانهها و هم فرزانهها در این وضعیت هستند.
در جهان جان چو عطارند فردبی نیاز از خانه و کاشانهاند
هوش مصنوعی: افراد در این دنیا مانند عطار، از وابستگی به خانه و مال و اموال خود بینیاز هستند و به آزادی و استقلال روحی دست یافتهاند.