غزل شمارهٔ ۳۳۸
هوش مصنوعی: این شعر به محبتی عمیق و روحانی اشاره دارد که از دیدن زیبایی‌ی معشوق و الهامی که از آن ناشی می‌شود، به وجود می‌آید. شاعر با بیان نمادهایی چون پیراهن یوسف و زلف‌های معشوق، بیان می‌کند که وجود عشق و زیبایی می‌تواند انسان‌ها را بینا کند و دل‌ها را از حالت سردرگمی و بی‌خبری خارج کند. اگر کسی به این عشق واقعی برسد، تمام دنیا را فراموش کرده و در این حالت، او از عقل و درک معمولی جدا می‌شود. شاعر همچنین به تنهایی دل در برابر زیبایی عشق اشاره می‌کند و این‌که تمام موجودات در جستجوی بازگشت به معشوق خود هستند. در نهایت، با اشاره به وضعیت ماهی در دریا، پیام می‌دهد که هر کس در جستجوی معنا و زیبایی واقعی باشد، به گوهر گرانبهایی دست خواهد یافت.
گر نسیم یوسفم پیدا شودهر که نابینا بود بینا شود
هوش مصنوعی: اگر بوی خوش یوسف به مشام برسد، هر کسی که نابیناست، بینا می‌شود.
بس که پیراهن بدرم تا مگربویی از پیراهنش پیدا شود
هوش مصنوعی: به خاطر این که بارها و بارها پیراهن او را بکنم، شاید بتوانم بویی از آن به دست آورم.
گر برافتد برقع از پیش رخشزاهد منکر سر غوغا شود
هوش مصنوعی: اگر حجاب زیبایی او کنار برود، زاهدان و ریاضتکشان دچار حیرت و شگفتی خواهند شد.
ور برافشاند سر زلف دو تادل ز زلفش کافری یکتا شود
هوش مصنوعی: اگر کسی سر زلف دو تا را بگشاید، دل‌ها با دیدن آن زیبایی مختص به او میشوند.
هر دلی کز زلف او زنار ساختبی‌شک آن دلمؤمنی حقا شود
هوش مصنوعی: هر دلی که به خاطر زیباییهای او به عشقش وابسته شود، بدون شک آن دل به حقیقت مؤمن و معتقد خواهد شد.
گر بیابد عقل بوی زلف اوعقل از لایعقلی رسوا شود
هوش مصنوعی: اگر عقل بوی زلف او را بشناسد، عقل از نادانی و بیخردی خود رسوا خواهد شد.
از دو عالم فارغ آید تا ابدهر که او مشغول این سودا شود
هوش مصنوعی: هر کسی که به این عشق و علاقه درونی بپردازد، تا همیشه از دغدغههای دنیا رها می‌شود و از آنها بینیاز خواهد بود.
گر کسی پرسد که پیش روی اودل چرا شوریده و شیدا شود
هوش مصنوعی: اگر کسی بپرسد چرا دل من در حضور او آشفتگی و شیدایی میگیرد،
تو جوابش ده که پیش آفتابذره سرگردان و ناپروا شود
هوش مصنوعی: او را وادار کن که در برابر آفتاب، مانند ذرهای سرگردان و بیپروا باشد.
ای دل از دریا چرا تنها شدیاز چنین دریا کسی تنها شود
هوش مصنوعی: ای دل، چرا در چنین دریای وسیع و پرامکانات، تنها و بییار ماندهای؟ از دریا چه کسی می‌تواند به تنهایی زندگی کند؟
هر که دور افتد ز جای خویشتنمی‌دود تا زودتر آنجا شود
هوش مصنوعی: هر کسی که از موقعیت طبیعی و واقعی خود دور شود، به سرعت تلاش می‌کند تا دوباره به آنجا برگردد.
ماهی از دریا چو بر خاک اوفتدمی‌تپد تا چون سوی دریا شود
هوش مصنوعی: زمانی که ماهی از آب به خشکی بیفتد، به شدت نگران و بیقرار می‌شود و تلاش می‌کند تا دوباره به دریا برگردد.
گر تو بنشینی به بیکاری مدامکارت ای غافل کجا زیبا شود
هوش مصنوعی: اگر تو بیدغدغه و بیکار بنشینی، بیخبر از این‌که چه کارهایی میتوانی انجام دهی، زیبایی زندگیات هرگز نمایان نخواهد شد.
گر دل عطار با دریا رسدگوهری بی‌مثل و بی‌همتا شود
هوش مصنوعی: اگر دل عطار به دریا برسد، گوهری منحصر به فرد و بینظیر خواهد شد.