غزل شمارهٔ ۴۰۰
هوش مصنوعی: این متن شعری است که به احساسات عمیق عشق و جستجوی معانی عارفانه اشاره دارد. شاعر به عشق به عنوان دریایی عمیق و غیرقابل درک می‌نگرد و از چالش‌های آن سخن می‌گوید. او بیان می‌کند که عشق می‌تواند جان را درگیر کند و انسان را دچار حالاتی پارادوکسیکال کند؛ مانند داشتن حال مستی و خواب، و در عین حال، درد و اشتیاق عمیق. همچنین هشدار می‌دهد که از دست دادن عشق به معنای از دست دادن خود است و انسان باید در این مسیر تلاش کند و وارد دنیای عشق شود. در نهایت، شاعر همچون یک سالک، از وضعیت خود و احوال روحی‌اش روایت می‌کند و از مخاطب می‌خواهد که در جستجوی عشق و حقیقت، همت گمارد.
گر ز سر عشق او داری خبرجان بده در عشق و در جانان نگر
هوش مصنوعی: اگر از عشق او باخبر هستی، جانت را فدای عشق کن و به معشوق نگاه کن.
چون کسی از عشق هرگز جان نبردگر تو هم از عاشقانی جان مبر
هوش مصنوعی: اگر کسی به خاطر عشق هرگز جان نکند، تو نیز از عاشقان جان مبر.
گر ز جان خویش سیری الصلاور همی ترسی تو از جان الحذر
هوش مصنوعی: اگر از جان خود سیر هستی، در نماز حاضر شو و اگر از جان خود میترسی، از آن دوری کن.
عشق دریایی است قعرش ناپدیدآب دریا آتش و موجش گهر
هوش مصنوعی: عشق مانند دریا است، که عمیقترین نقطهاش مشخص نیست. در این دریا، وجود آتش و امواج نشاندهندهی جواهرات پنهانی هستند.
گوهرش اسرار و هر سری ازوسالکی را سوی معنی راهبر
هوش مصنوعی: این گوهر، رازها و اسرار زیادی در خود دارد و می‌تواند سالکی را به سوی معانی عمیق هدایت کند.
سرکشی از هر دو عالم همچو مویگر سر مویی درین یابی خبر
هوش مصنوعی: اگر در بین دو جهان، سرکشی و نافرمانی کنی، مانند مویی خواهی بود که اگر سرش را پیدا کنی، از آن خبر میگیری.
دوش مست و خفته بودم نیمشبکوفتاد آن ماه را بر من گذر
هوش مصنوعی: دیشب در حال مستی و خواب بودم که ناگهان نیمه شب، آن ماه بر من گذشت.
دید روی زرد ما در ماهتابکرد روی زرد ما از اشک تر
هوش مصنوعی: به وسعت شب، چهرهی زرد ما در نور ماه روشن شد و اشکهایمان چهرهام را درخشانتر کرد.
رحمش آمد شربت وصلم بدادیافت یک یک موی من جانی دگر
هوش مصنوعی: خداوند به من لطف کرد و نوشیدنی وصال را عطا فرمود. هر کدام از موهای من، جان دیگری را به من بخشید.
گرچه مست افتاده بودم زان شرابگشت یک یک موی بر من دیده‌ور
هوش مصنوعی: اگرچه تحت تأثیر آن شراب بودم و به زمین افتاده بودم، اما هر یک از موهایم برای کسی که میبیند، مانند زنجیری در آمده است.
در رخ آن آفتاب هر دو کونمست و لایعقل همی کردم نظر
هوش مصنوعی: در چهره آن خورشید، هر دو جهان در حالتی شگفتانگیز و بیخبر از خود بودند که من به آنها نگاه میکردم.
گرچه بود از عشق جانم پر سخنیک نفس نامد زبانم کارگر
هوش مصنوعی: اگرچه عشق در دل من به شدت وجود دارد و حرفهایم زیاد است، اما در یک لحظه زبانم کارایی ندارد و نمیتوانم صحبت کنم.
خفته و مستم گرفت آن ماه رویلاجرم ماندم چنین بی خواب و خور
هوش مصنوعی: من به خاطر چهره زیبا و دلربای او در حالت خواب و بیخبری به سر میبرم و از این رو دچار بیخوابی و بیطعم شدن از غذا شدهام.
گاه می‌مردم گهی می‌زیستمدر میان سوز چون شمع سحر
هوش مصنوعی: گاهی در حال مرگ بودم و گاهی زندگی میکردم، مانند شمعی که در سحرگاه میسوزد.
عاقبت بانگی برآمد از دلمموج‌ها برخاست از خون جگر
هوش مصنوعی: در نهایت صدایی از عمق دل من برخاست و احساسات شدید زناندهای به صورت امواجی تند در خون من بوجود آمد.
چون از آن حالت گشادم چشم بازنه ز جانان نام دیدم نه اثر
هوش مصنوعی: وقتی که از آن حالت خارج شدم و چشمانم را باز کردم، نه از معشوق نامی دیدم و نه نشانهای از او پیدا کردم.
من ز درد و حسرت و شوق و طلبمی‌زدم چون مرغ بسمل بال و پر
هوش مصنوعی: من از درد و آرزو و شوق و نیاز، به شدت ناراحتم و بیپروا مانند پرندهای هستم که بال و پرش را بریدهاند.
هاتفی آواز داد از گوشه‌ایکای ز دستت رفته مرغی معتبر
هوش مصنوعی: صوتی از گوشهای به گوش میرسد که به تو می‌گوید، ای کسی که پرندهای ارزشمند را از دست دادهای.
خاک بر دنبال او بایست کردتا نرفتی او ازین گلخن به در
هوش مصنوعی: باید در انتظارش بمانیم و نگذاریم از این مکان دور شود.
تن فرو ده آب در هاون مکوبدر قفس تا کی کنی باد ای پسر
هوش مصنوعی: به جای اینکه خود را در شرایط دشوار و محدود نگهداری، بهتر است به دنبال راهی باشی که به تو آزادی و پیشرفت بدهد. تا کی میخواهی در این قفس بمانی و خودت را آزار دهی؟
بی نیازی بین که اندر اصل هستخواه مطرب باش و خواهی نوحه‌گر
هوش مصنوعی: در وضعیت اصلی زندگی، نیازی به وابستگی نداریم؛ خواه سرگرمی و شادی را انتخاب کنیم یا به سوگواری و اندوه.
این کمان هرگز به بازوی تو نیستجان خود می‌سوز و حیران می‌نگر
هوش مصنوعی: این کمان هرگز در بازوی تو نیست، بنابراین جان خود را بسوزان و حیرتزده به جلو نگاه کن.
ماندی ای عطار در اول قدمکی توانی برد این وادی به سر
هوش مصنوعی: ای عطار، تو در ابتدای راه ماندهای و نمیتوانی این جاده را به پایان برسانی.