غزل شمارهٔ ۴۱۹
هوش مصنوعی: این شعر به موضوع عشق و غیرت اشاره دارد. شاعر از فردی می‌خواهد که از نزدیکی به محبوب دور شود، چراکه او نااهل است و نباید درگیر عشق شود. او تأکید می‌کند که اگر کسی به وصال محبوب طمع دارد، باید از خود فاصله بگیرد و به یاد داشته باشد که باید از نفس و خواسته‌های آن بگریزد. شاعر توصیه می‌کند که فرد باید حواسش را جمع کند و در حالت مستی نباشد، بلکه باید از افراط در عشق و شیدایی پرهیز کند. همچنین اشاره می‌کند که بهتر است در جستجوی حقیقت و وحدت در زندگی باشد و از خود را در مسیرهای صحیح قرار دهد. در نهایت، شاعر بر اهمیت پاکی روح و دوری از دنیای مادّی تأکید می‌کند.
غیرت آمد بر دلم زد دور باشیعنی ای نااهل ازین در دور باش
هوش مصنوعی: احساس غیرت در دل من ایجاد شد و به من گفت که ای نالایق، از اینجا دور شو.
تو گدایی دور شو از پادشاهورنه بر جان تو آید دور باش
هوش مصنوعی: اگر تو گدا هستی، بهتر است از پادشاه فاصله بگیری، چون در غیر این صورت ممکن است برایت خطرناک باشد. دوری بهتر است.
گر وصال شاه می‌داری طمعاز وجود خویشتن مهجور باش
هوش مصنوعی: اگر به وصال شاه رسیدهای، باید از داشتن خود و وجودت فاصله بگیری و به خلوتی بروی.
ترک جانت گوی آخر این که گفتکز ضلالت نفس را مزدور باش
هوش مصنوعی: باید مراقب باشی و از گمراهی نفس خود دوری کنی؛ زیرا در نهایت، تنها چیزی که باید به آن توجه کنی، تسلیم نشدن به خواسته‌های نادرست و غلط است.
تو درافکن خویش و قسم تو ز دوستخواه ماتم باش و خواهی سور باش
هوش مصنوعی: خودت را رها کن و قسم خوردهات را از دوست بگیر، چه در غم و چه در شادی.
چون بسوزی همچو پروانه ز شمعدایما نظارگی نور باش
هوش مصنوعی: اگر همچون پروانه از شمع بسوزی، همیشه ناظر نور باش.
گر می وصلش به دریا درکشیمست لایعقل مشو مخمور باش
هوش مصنوعی: اگر دریا را به وصالش بکشانی، مست و بیخود نشو؛ سعی کن همیشه هوشیار و آگاه باش.
نه چو بی مغزان به یک می مست شونه به یک دردی همه معذور باش
هوش مصنوعی: نه مانند کسانی که بیفکر هستند، به خاطر یک شیشه شراب خود را مست کن و نه به خاطر یک درد، بهانهتراشی کن.
ور به دریاها درآشامی شرابتا ابد از تشنگی رنجور باش
هوش مصنوعی: اگر در دریاها غرق شوی و شراب بنوشی، باز هم تا ابد به خاطر تشنگی عذاب خواهی کشید.
همچو آن حلاج بدمستی مکنیا حسینی باش یا منصور باش
هوش مصنوعی: همچون حلاج، که در مستی و شیدایی خود غرق بود، رفتار مکن؛ بلکه یا شبیه حسین باش که مظلومیتش را بر دوش کشید، یا شبیه منصور که به حقایق بزرگ دست یافت.
چون نفخت فیه من روحی توراستروح پاکی فوق نفخ صور باش
هوش مصنوعی: وقتی که من از روح خود در او دمیدم، تو روحی هستی پاک و برتر از صدای صور.
کنج وحدت گیر چون عطار پیشپس به کنجی درشو و مستور باش
هوش مصنوعی: در مکانی که همه چیز یکی است، مثل عطار، در آرامش و سکوت زندگی کن و خود را از دیدهها پنهان نگهدار.