غزل شمارهٔ ۴۲۴
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از عشق و دلبستگی‌اش به معشوقی به نام نرگس سخن می‌گوید. دلمون در کربلای عشق و شوق او به شدت می‌تپد و بارها به خاطر زیبایی‌اش توبه کرده و آن را شکسته است. او به شدت مجذوب چهره معشوقش است و این زیبایی او را به حال مستی می‌کشاند. شاعر از دستاویز عشق بهره‌مند می‌شود که هفتاد و دو فرقه را تحت تأثیر قرار می‌دهد. زیبایی معشوقش چنان است که هیچ کس نمی‌تواند حتی به او دست بزند. دل شاعر به دام عشق گرفتار است و هرگز نمی‌تواند از آن رها شود. عقل نیز در اثر عشق به معشوق دور شده و تنها دلش فریاد می‌زند که جانش را برای او تقدیم کند. شاعر در نهایت از دیگران می‌خواهد که همچون عطار، عشق پاک را به دیگران هدیه دهند.
بیچاره دلم که نرگس مستشصد توبه به یک کرشمه بشکستش
هوش مصنوعی: دل بیچارهام که نرگس زیبای مستش با یک حرکت به راحتی تمام عهدهایم را زیر پا گذاشت.
از شوق رخش چو مست شد چشمشاز من چه عجب اگر شوم مستش
هوش مصنوعی: چشم او به خاطر زیباییهای من، چنان به شوق میآید که مست می‌شود، پس چه تعجبی دارد اگر من هم به خاطر او مست شوم.
دست‌آویزی شگرف می‌بینمهفتاد و دو فرقه را خم شستش
هوش مصنوعی: من یک ابزار شگفتانگیز میبینم که میتواند هفتاد و دو فرقه را به راحتی تحت تأثیر قرار دهد و در کنترل خود بگیرد.
خورشید که دست برد در خوبینتواند ریخت آب بر دستش
هوش مصنوعی: خورشید هرگز نمی‌تواند در زیبایی دخالت کند و بر دستش آب بریزد.
چون ماه که رخش حسن می‌تازدصد غاشیه‌کش به دلبری هستش
هوش مصنوعی: شبیه ماه که زیبایی‌اش میدرخشد، مانند این است که چهرهاش دلها را به خود جذب میکند و هرکس به ظرافت او چشم میدوزد.
صد جان باید به هر دمم تا منبر فرق کنم نثار پیوستش
هوش مصنوعی: برای اینکه بتوانم محبت و عشق خود را به او ابراز کنم، باید جانهای زیادی را فدای او کنم.
جانا دل من که مرغ دام توستاز دام تو دست کی دهد جستش
هوش مصنوعی: عزیزم، دل من مانند پرندهای است که در دام تو گرفتار شده است. آیا میتواند به راحتی از این دام فرار کند؟
عقلی که گره‌گشای خلق آمدسودای رخ تو رخت بربستش
هوش مصنوعی: عقلی که به دیگران کمک میکرد و مشکلاتشان را حل مینمود، اکنون شیفتهی چهرهی تو شده و از کار خود دور شده است.
عطار به تحفه گر فرستد جانفریاد همی کند که مفرستش
هوش مصنوعی: عطار از جُهرَتی به مزدی میفرستد و در دلش فریاد می‌زند که این تحفه را برای من نفرستید.