غزل شمارهٔ ۴۹۹
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر از عشق و حالاتی که به واسطه آن دچار شده، سخن می‌گوید. او از سرگردانی و غرق شدن در دریای عشق صحبت می‌کند و بیان می‌کند که دلش در آتش عشق می‌سوزد و دچار دردی بی‌درمان شده است. وقتی که او چهره معشوقش را می‌بیند، به شگفتی می‌افتد و احساس سرگشتگی می‌کند. به دلیل عدم دسترسی به وصال معشوق، مدتی را در غم و جدایی می‌گذراند و مانند پرنده‌ای آسیب‌دیده در انتظار وصال است. در نهایت، شاعر به نتیجه می‌رسد که فقدان خود را در عشق می‌بیند و به نوعی از خود گذشتگی دست می‌زند و به مقام بندگی و مشاهده عشق می‌رسد.
تا ز سر عشق سرگردان شدمغرقهٔ دریای بی پایان شدم
هوش مصنوعی: وقتی به خاطر عشق دچار سردرگمی شدم، در دریای نامشروع و بیپایانی غرق شدم.
چون دلم در آتش عشق اوفتادمبتلای درد بی درمان شدم
هوش مصنوعی: وقتی که قلبم در آتش عشق او افتاد، به درد بیپایانی مبتلا شدم که هیچ درمانی ندارد.
چون سر و کار مرا سامان نماندمن ز حیرت بی سر و سامان شدم
هوش مصنوعی: وقتی که دیگر هیچ سامان و ترتیبی در امورم باقی نمانده، از حیرت و سردرگمی به وضعیتی بدون سر و سامان افتادهام.
عاشق صاحب جمالی شد دلمکز کمال حسن او حیران شدم
هوش مصنوعی: دل من به عشق زیبایی گرفتار شده که از کمال و زیباییاش به شدت شگفتزده شدهام.
تا بدیدم آفتاب روی اوبر مثال ذره سرگردان شدم
هوش مصنوعی: وقتی که آفتاب چهرهاش را دیدم، مانند ذرهای بیهدف و سرگردان شدم.
چون نبودم مرد وصلش لاجرممدتی غمخوارهٔ هجران شدم
هوش مصنوعی: از آنجا که در کنار او نبودم، ناگزیر مدتی است که به خاطر دوری از او غمگین و دلشکسته شدهام.
مدتی رنجی کشیدم در جهانجان و دل درباختم سلطان شدم
هوش مصنوعی: مدتی را در این دنیا درد و زحمت کشیدم و جان و دلم را فدای عشق کردم، حالا به مقام سلطنت رسیدهام.
همچو مرغی نیم بسمل در فراقپر زدم بسیار تا بی جان شدم
هوش مصنوعی: من مانند پرنده‌ای هستم که نمیتواند پرواز کند و در جدایی بسیار تلاش کردهام تا حدی که دیگر جان ندارم.
چون به جان فانی شدم در راه اودر فتا شایستهٔ جانان شدم
هوش مصنوعی: زمانی که من تمام وجودم را برای عشق او فدای کردم، در آن لحظه، شایسته و سزاوار عشق محبوب شدم.
چون بقای خود بدیدم در فناآنچه می‌جستم به کلی آن شدم
هوش مصنوعی: وقتی دیدم که وجودم در زوال است، متوجه شدم که آنچه به دنبالش بودم، به طور کامل خودم شدم.
رستم از عار خود و با یار خودبی خود اندر پیرهن پنهان شدم
هوش مصنوعی: رستم به خاطر خجالتش و به دلیل همراهی با دوستش، درون پیراهنش پنهان شد و حالتی گیج و بیخبر پیدا کرد.
تا که عطار این سخن آزاد گفتبندهٔ او از میان جان شدم
هوش مصنوعی: وقتی عطار این کلمات را بدون هیچ قیدی بیان کرد، من از عمق وجودم به او وابسته شدم.