غزل شمارهٔ ۵۲۹
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از عشق و بندگی خود سخن می‌گوید. او به تصاویری از معشوق پرداخته و بیان می‌کند که به خاطر عشق او دچار درد و رنج شده است. معشوق را به یوسف خوبان و خود را به پروانه‌ای تشبیه می‌کند که دائم در پی شمع وجود اوست. شاعر همچنین از تغییر حال خود از یک زاهد در صومعه به فردی می‌گوید که تحت تأثیر عشق، به خمار افتاده است. در نهایت، او به جستجوی کسی می‌پردازد که بتواند او را از این حالت رهایی بخشد.
ترسا بچه‌ای کشید در کارمبربست به زلف خویش زنارم
هوش مصنوعی: یک نَفَر که از یک مذهب دیگر است، به من آسیب رساند و کار مرا خراب کرد. او به قدری مُحکم و زیبا موهایش را آراسته که از آن، مانند زنجیری به دور خودم احساس گرفتار شدن میکنم.
پس حلقهٔ زلف کرد در گوشمیعنی که به بندگی ده اقرارم
هوش مصنوعی: پس حلقهٔ زلف به معنای این است که او مرا به بندگی خود دعوت کرده و از من میخواهد که تسلیم او شوم.
در بندگیش نه هندوم بدخویهستم حبشی که داغ او دارم
هوش مصنوعی: من در بندگی او همچون انسانی بدخصلت و بینزاکت هستم، همانند یک حبشی که علامت عشق او بر قلبم نقش بسته است.
پروانهٔ او شدم که هر ساعتدر جمع چو شمع می‌کشد زارم
هوش مصنوعی: من هم مانند پروانه‌ای شدم که هر لحظه در جمع دیگران مثل شمع میسوزم و زاری میکنم.
شاید که کشد چو هست عیسی دمکز معجزه زنده کرد صد بارم
هوش مصنوعی: شاید روزی عیسی(ع) به من نیز جان تازهای ببخشد، همانطور که با معجزهاش، بارها انسانها را زنده کرده است.
او یوسف عالم است در خوبیمن دست و ترنج پیش او دارم
هوش مصنوعی: او بهترین فرد در میان افراد جامعه است و من به خوبی او ارادت دارم و برایش تقدیر و محبت دارم.
هرگز نایم ز بار او بیرونکز عشق نهاد صاع در بارم
هوش مصنوعی: هرگز از بار عشق او رهایی نخواهم یافت، زیرا عشق او چنان سنگینی بر دوش من نهاده که نمیتوانم از آن خلاص شوم.
زان روز که درد عشق او خوردممانده است گرو به درد دستارم
هوش مصنوعی: از آن روزی که عشق او را تجربه کردم، درد من در دل و ذهنم باقی مانده و به نوعی به آن وابسته شدهام.
دی ساکن کنج صومعه بودموامروز ز ساکنان خمارم
هوش مصنوعی: دیروز در گوشهای از عبادتگاه زندگی میکردم و امروز از ساکنان عالم سکر و مستی هستم.
چون دانم داد شرح حال خودفی‌الجمله نه کافرم نه دین دارم
هوش مصنوعی: من به این نتیجه رسیدهام که در مورد وضعیت خودم بهطور خلاصه بگویم که نه به کفر اعتقاد دارم و نه به دین.
کو در عالم کسی که برهاندیکباره ز ناکسی عطارم
هوش مصنوعی: کسی در دنیا وجود ندارد که بتواند به یکباره انسان را از بیکسی و ناامیدی نجات دهد.