غزل شمارهٔ ۵۹۱
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی ارتباط عمیق و پیچیده انسان با خدا یا حقیقت مطلق می‌پردازد. شاعر به این موضوع اشاره می‌کند که انسان‌ها در بی‌معنایی و احساس جدایی از منبع وجود خود مانده‌اند، حتی در حالی که همه چیز به خدا بازمی‌گردد. او می‌گوید که ما هیچ هستیم و تنها با وجود خدا معنا پیدا می‌کنیم، اما با این حال در سرگشتگی از خود و جهان به سر می‌بریم. شاعر از ناامیدی و سوختگی ناشی از این جدایی پرده‌برداری می‌کند و خواستار پاکی از این حالت است. در نهایت، او تأکید می‌کند که ما نه به نیکویی و نه به بدی خلق شده‌ایم، بلکه در جستجوی حقیقت مطلق و یگانگی با آن باقی مانده‌ایم.
در چه طلسم است که ما مانده‌ایمبا تو به هم وز تو جدا مانده‌ایم
هوش مصنوعی: ما در چه جادو و افسون قرار گرفتهایم که با تو هستیم اما در عین حال از تو جدا مانده‌ایم.
نی که تویی جمله و ما هیچ نهمانده تویی ما ز کجا مانده‌ایم
هوش مصنوعی: تو که وجودی کامل و همهجانبهای، ما فقط تماشاچیان هستیم و هیچ چیز از خود نداریم. تو همان موجودی هستی که همهچیز را در بر گرفتهای و ما در مقابل تو، از کجا آمدهایم و چه جایگاهی داریم؟
از همه معنی چو تویی هرچه هستپس به چه معنی من و ما مانده‌ایم
هوش مصنوعی: اگر تو بزرگترین معنی هستی و هیچ کس به پای تو نمیرسد، پس ما و دیگران چه جایگاهی داریم و به چه معنا هستیم؟
رشته چو یکتاست در اصلی که هستپس ز برای چه دوتا مانده‌ایم
هوش مصنوعی: رشته وجود واحد و یگانه است؛ اما چرا ما به دو حالت متفاوت زندگی می‌کنیم؟
چون تو سزاوار وجودی و بسما نه به حق نه به سزا مانده‌ایم
هوش مصنوعی: تو شایسته هستی که وجود داشته باشی، اما ما نه بر اساس حق و نه به جهت شایستگیمان باقی مانده‌ایم.
چون همه تو ما همه هیچ آمدیمای همه تو هیچ چرا مانده‌ایم
هوش مصنوعی: ما همه به واسطهی تو به وجود آمدهایم، اما در واقع هیچ هستیم. حالا که تو تمام وجود ما هستی، دلیل ماندن ما چیست؟
چون همه نه با تو و نه بی توییمنه به بقا نه به فنا مانده‌ایم
هوش مصنوعی: ما نه به خاطر وجود تو، نه به خاطر نبودنت، به حالتی بینابینی هستیم؛ نه ماندگاری داریم و نه از بین رفتن.
در خم چوگان سر زلف توگوی صفت بی سر و پا مانده‌ایم
هوش مصنوعی: ما در پیچوخمهای زندگی، تحت تأثیر زیبایی و جذابیت موهای تو، مثل گوی بدون سر و پا مانده‌ایم.
پاک کن از ما دل ما زانکه ماسوختهٔ خوف و رجا مانده‌ایم
هوش مصنوعی: دل ما را از نگرانیها و آرزوها خالی کن، چرا که ما در میان ترس و امید تنها سوختهایم و چیزی از زندگیمان باقی نمانده است.
ما چو فریدیم نه نیک و نه بدکز دو جهان فرد تو را مانده‌ایم
هوش مصنوعی: ما مانند فریدیم، نه خوب و نه بد، زیرا که از دو جهان فقط تو برای ما باقی ماندهای.