غزل شمارهٔ ۵۹۶
هوش مصنوعی: این شعر بیانگر عشق عاطفی و روحانی عمیق شاعر به محبوبش است. شاعر از سوختن دل و جان خود در آتش عشق و شوق سخن می‌گوید و تجربه‌های درد و رنجی که در این مسیر داشته را توصیف می‌کند. او از سال‌ها جدایی و دلتنگی می‌گوید و اینکه چطور این عشق او را به حالت اضطراب و افسردگی کشیده است. در نهایت، شاعر به شعله‌ور شدن عشق در وجودش اشاره می‌کند و بیان می‌کند که روح و دلش در این راه سوخته است. او از تداوم این سوختن حتی بعد از سال‌ها می‌گوید و در نهایت نتیجه می‌گیرد که همه چیز در عشق و وصال به محبوب تعریف می‌شود، حتی به قیمت از دست دادن خود.
بس که جان در خاک این در سوختیمدل چو خون کردیم و در بر سوختیم
هوش مصنوعی: ما آنقدر در عشق و اشتیاق به این در، داغ و دلشکسته شدیم که دلمان سخت به درد آمده و مانند خون در وجودمان میجوشد.
در رهش با نیک و بد در ساختیمدر غمش هم خشک و هم تر سوختیم
هوش مصنوعی: در مسیر او ما با افراد خوب و بد مدارا کردیم و در غمش هم با گریه و هم با سکوت سوختیم.
سوز ما با عشق او قوت نداشتگرچه ما هر دم قوی‌تر سوختیم
هوش مصنوعی: عشق او نتوانست به سوز و شعله ما افزوده کند، هرچند ما هر لحظه بیشتر و بیشتر در آتش اشتیاق خود سوختیم.
چون بدو ره نی و بی او صبر نیمضطرب گشتیم و مضطر سوختیم
هوش مصنوعی: به خاطر نبودن او راهی برای رفتن نداریم و بدون او نمیتوانیم صبر کنیم. در نتیجه، دچار اضطراب شدهایم و این اضطراب ما را میسوزاند.
چون ز جانان آتشی در جان فتادجان خود چون عود مجمر سوختیم
هوش مصنوعی: وقتی آتش عشق از محبوب در دل من شعله‌ور شد، مانند عود که در آتش بسوزد، جانم نیز سوخت.
چون ز دلبر طعم شکر یافتیمدل چو عود از طعم شکر سوختیم
هوش مصنوعی: وقتی از معشوق طعم شیرینی را چشیدیم، دلمان مانند چوب عود از این طعم سوخت و به شدت احساس شادی و عشق کردیم.
چون دل و جان پردهٔ این راه بودجان ز جانان دل ز دلبر سوختیم
هوش مصنوعی: وقتی که دل و جان در این راه به هم پیوند خوردهاند، ما به خاطر عشق به معشوق دلمان آتش گرفته است.
مدت سی سال سودا پخته‌ایممدت سی سال دیگر سوختیم
هوش مصنوعی: برای سی سال در فکر و خیال بودهایم و حالا هم سی سال دیگر در حال رنج و مشقت هستیم.
عاقبت چون شمع رویش شعله زدراست چون پروانه‌ای پر سوختیم
هوش مصنوعی: در نهایت، وقتی که زیبایی چهرهاش مانند شعله شمع درخشید، ما نیز همچون پروانه‌ای به دور آن سوختیم و فریب زیباییاش را خوردیم.
پر چو سوخت آنگه درافکندیم خویشتا به‌کلی پای تا سر سوختیم
هوش مصنوعی: زمانی که خود را به آتش عشق سپردیم، بهطور کامل خود را در درون شعلهها انداختیم تا بهطور کلی در آتش بسوزیم.
خواه گو بنمای روی و خواه نهما سپند روی او بر سوختیم
هوش مصنوعی: خواهی به من نشان دهی چهرهات را یا نخواهی، ما به عشق زیباییات دل باختهایم.
چون به یک جو می‌نیرزیدیم ماخرمن پندار یکسر سوختیم
هوش مصنوعی: زمانی که به یک مقدار کم ارزش قائل نبودیم، در نهایت تمام آرزوهامان و امیدهایمان به باد رفت.
چون شکست اینجا قلم عطار رااعجمی گشتیم و دفتر سوختیم
هوش مصنوعی: زمانی که قلم عطار در اینجا شکسته شد، ما به حالت غیرعادی در آمدیم و تمام نوشتههایمان را از بین بردیم.