غزل شمارهٔ ۶۲۳
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به احساس دوری از مذهب و روی آوردن به خرابات و میکده اشاره می‌کند. او تأکید می‌کند که در حالتی مستی، در قمارخانه‌ها و میکده‌ها به مناجات و دردهای خود می‌پردازند و در عین حال نسبت به اهل دین بی‌اعتنایی می‌کنند. جوانان رند برای تسکین دردهایشان به این مکان‌ها می‌آیند و در برابر توبه‌کاری دیگران، خود به سراغ لذت‌های دنیوی می‌روند. شاعر خود را از دعوی‌های ریاکارانه دور می‌داند و به‌صورت صادقانه به دنبال کشف حقیقت و آرامش است. او در نهایت از ساقی می‌خواهد که به آنها شراب دهد تا در مهمات زندگی خود غرق شوند. این شعر تصویری از تضاد بین زندگی مذهبی و غیرمذهبی و احساس آزادی و رهایی در عالم طرب را به نمایش می‌گذارد.
ما ره ز قبله سوی خرابات می‌کنیمپس در قمارخانه مناجات می‌کنیم
هوش مصنوعی: ما به جای اینکه به سمت مکانهای مذهبی برویم، به سمت کارهای جوانمردانه و خوشگذرانی میرویم و در آنجا نیز به عبادت و دعا کردن میپردازیم.
گاهی ز درد درد هیاهوی می‌زنیمگاهی ز صاف میکده هیهات می‌کنیم
هوش مصنوعی: گاهی اوقات از شدت درد و رنج خود فریاد و زاری می‌کنیم و گاهی از شادی و خوشی که در میکده وجود دارد، به شدت ابراز شگفتی و شادمانی مینماییم.
چون یک نفس به صومعه هشیار نیستیممست و خراب کار خرابات می‌کنیم
هوش مصنوعی: ما در یک لحظه، در حالت هوشیاری به سر نمیبریم و به همین خاطر کارهای نادرستی مانند مشروبات الکلی را انجام میدهیم.
پیرا بیا ببین که جوانان رند رااز بهر دردیی چه مراعات می‌کنیم
هوش مصنوعی: بیا و ببین که چگونه برای درمان دردهای جوانان رند، چه تلاش و دقتی به خرج میدهیم.
طاماتیان ز دردی ما توبه می‌کنندما بی‌نفاق توبه ز طامات می‌کنیم
هوش مصنوعی: برخی از افراد، با مشاهدهٔ درد و رنج ما، به توبه و پشیمانی روی میآورند، اما ما بدون هیچ گونه ریا و فریب، به خاطر فریبکاریهای آنها، توبه و بازگشت می‌کنیم.
نه لاف پاک‌بازی و مردی همی زنیمنه دعوی مقام و مقامات می‌کنیم
هوش مصنوعی: ما نه ادعای بزرگی و شرافت داریم و نه به مقام و موقعیتهای خود میبالیم.
ما را کجاست کشف و کرامات کین همهبر آرزوی کشف و کرامات می‌کنیم
هوش مصنوعی: ما کجا به دنبال کشف و کراماتی هستیم؛ در حالی که همه این کارها به خاطر آرزوی رسیدن به کشف و کرامات است.
دردی کشیم و تا به نباشیم مرد دینبر اهل دین به کفر مباهات می‌کنیم
هوش مصنوعی: ما دردی را تحمل می‌کنیم و تا زمانی که در این دنیا هستیم، افرادی که به دین باور دارند را به کفر محکوم می‌کنیم و به این کار افتخار می‌کنیم.
گو بد کنید در حق ما خلق زانکه مابا کس نه داوری نه مکافات می‌کنیم
هوش مصنوعی: اگر مردم در حق ما بدی کنند، اشکالی ندارد، چرا که ما هیچگاه با کسی قضاوت یا انتقام نمیگیریم.
ای ساقی اهل درد درین حلقه حاضرندمی‌ده که کار می به مهمات می‌کنیم
هوش مصنوعی: ای ساقی، افرادی که دچار درد و رنج هستند اینجا جمع شدهاند. لطفاً بزن و بنوش که ما در کار مهمی هستیم.
سلطان یک سوارهٔ نطع دو رنگ رابی یک پیاده بر رخ تو مات می‌کنیم
هوش مصنوعی: ما با مهارت و قدرت، حتی بزرگترین حاکمان را بدون نیاز به یاری دیگران، در برابر زیبایی و جذابیت تو وادار به سکوت و حیرت می‌کنیم.
ما شب‌روان بادیهٔ کعبهٔ دلیمبا شاهدان روح ملاقات می‌کنیم
هوش مصنوعی: ما شبزندهداران، در مسیر دلمان به کعبه میرویم و با نفسهای پاک و روحانی دیدار می‌کنیم.
در کسب علم و عقل چو عطار این زمانهم یک دو روز کار خرابات می‌کنیم
هوش مصنوعی: در جستجوی علم و دانش، مانند عطار، این روزها نیز بهمدت کوتاهی به سراغ خوشگذرانی میرویم.