غزل شمارهٔ ۶۶۱
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از تحول درون خود سخن می‌گوید و به تقابل میان زهد و عشق اشاره می‌کند. او روزی زاهد و پیرو دین بوده، اما اکنون از این باورها جدا شده و عشق را در مرکز وجود خود می‌بیند. او به خود می‌گوید که نباید ترسویی کند و در کنجکاوی خود به عمق وجودش پی می‌برد، جایی که کفر و ایمان در هم آمیخته‌اند. در نهایت، او بیان می‌کند که در درونش حقیقتی پنهان است که با ظاهرش سازگار نیست و به نوعی به دگرگونی عمیق درونی خود معترف است.
ترسا بچه‌ای ناگه چون دید عیان منصد چشمه ز چشم من بارید روان من
هوش مصنوعی: هنگامی که آن ترسا (کافری) ناگهان من را دید، چنان تحت تأثیر قرار گرفت که از چشمان من، مانند صد چشمه، اشک جاری شد و جانم به شدت تحت تأثیر قرار گرفت.
دی زاهد دین بودم سجاده‌نشین بودمامروز چنان دیدم زنار میان من
هوش مصنوعی: دیروز من زاهد و نمازگزار بودم، اما امروز خود را در حالتی میبینم که نوار (زنار) را در میان خود دارم.
سجاده به می داده وز خرقه تبرایینه کفر و نه ایمانی درمانده ز جان من
هوش مصنوعی: سجاده را با می پر کرده و از خرقه رهایی یافتم؛ نه در کفرم و نه در ایمان، زندگیام به تنگ آمده است.
نه بنده نه آزاد‌م، نه مدت خود دانماین است کنون حاصل در بتکده جان من
هوش مصنوعی: من نه به عنوان بنده کسی هستم و نه آزاد، و نمیدانم این وضعیت چقدر ادامه خواهد داشت. در حال حاضر، نتیجهام در میخانه، روح من است.
با دل گفتم ای دل زنهار مشو ترسادر حال دل‌ِ خسته بشکست امان من
هوش مصنوعی: به دل خود گفتم که مراقب باش و از ترس و تردید دوری کن، اما در حالی که دل خستهام بود، این ترس باعث شد که همه چیز برای من نابود شود.
گفتم که منم ای جان در پرده مسیحاییصد قوم دگر دیدم سرگشته بسان من
هوش مصنوعی: گفتم که من نیز مانند تو، جانم، در دنیای زیبا و مقدس همچون مسیح، مردمانی دیگر را دیدهام که به اندازه من، گمگشته و سرگردان هستند.
گویند عطاری را چونی تو ز ترساییحقا که درون خود کفر است نهان من
هوش مصنوعی: میگویند عطاری، تو چگونهای؟ از ترس خدا. در حالی که در درون خود ایمان نداری و اشکالاتی مخفی داری.