غزل شمارهٔ ۷۴۱
هوش مصنوعی: این شعر درباره‌ی عشق و دلبستگی عمیق شاعر به محبوبش است. شاعر از زیبایی‌های محبوب و درد و رنج ناشی از دوری او صحبت می‌کند. او به طعنه می‌گوید که محبوب با زیبایی‌هایش او را به زنجیر کشیده و در عذاب قرار داده است. همچنین، شاعر از امید و طمعی که نسبت به محبوب دارد، و از سوختن دلش به خاطر این عشق ناشی از خواسته‌های ناپایدارش سخن می‌گوید. در نهایت، او با اشاره به عواطفش و تأثیرات عمیق آن بر وجودش، نشان می‌دهد که این عشق برایش چه معنایی دارد.
مورچهٔ قیرفام بر قمر آورده‌ایهندوی طوطی طعام بر شکر آورده‌ای
هوش مصنوعی: مورچهای که رنگش شبیه قیف است، غذایی خوشمزه را برای قمر (ماه) آورده و در عوض، پرندهای زیبا از هندوستان را با شیرینی شکر پذیرایی کردهای.
سر نبرم از غمت زانکه تو از سرکشیبا سر زلفین خویش سر به سر آورده‌ای
هوش مصنوعی: من بخاطر غمت خودکشی نمیکنم، چرا که تو به خاطر لحن خویش و با زیبایی موهایت، مرا به چالش کشیدهای.
بی سر و پای توام گرچه به جان خواستنای دل و جان رهی دردسر آورده‌ای
هوش مصنوعی: من بدون تو بیهدف و سرگردانم، هرچند که تو برایم بسیار ارزشمندی و به خاطر تو دلم را به دردسر انداختهام.
جان و دلم سوخته است از طمع خام توتا تو مرا باز خود از چه برآورده‌ای
هوش مصنوعی: دل و جانم به خاطر آرزوی بیفایدهات شکاسته است، میخواهم بدانم تو چه نیازی به من داری که دوباره سراغم میآیی.
زلف چو زنجیر تو حلقه به گوشم بکردحلقهٔ زنجیر خود چون به درآورده‌ای
هوش مصنوعی: زلف تو مانند زنجیری است که به گوش من آویخته شده است. وقتی زنجیر خود را به در آوردی، این حلقه را نیز از من رها کردی.
پشت کمان شد قدم تا تو به تیر مژهجان و دلم چون هدف در نظر آورده‌ای
هوش مصنوعی: تا تو با تیر مژهات به من نظر میکنی، من به قدری تحت تأثیر قرار گرفتهام که انگار هدف کمانی هستم که در پشت آن قرار دارد. جان و دلم همچون هدفی در چشمان تو جلوه می‌کند.
خاطر عطار ریخت گوهر معنی به نطقتا تو کنارش ز چشم پر گهر آورده‌ای
هوش مصنوعی: عطار با کلام خود ارزش معنایی عمیقی را به وجود آورده است تا تو نیز بتوانی به او نزدیک شوی و از وجود پر ارزشت بهرهمند شوی.