غزل شمارهٔ ۷۶۱
هوش مصنوعی: این شعر به ما می‌آموزد که برای شناخت خود و رسیدن به حقیقت، باید به فراسوی محدودیت‌های هستی و ماده برویم. شاعر به ما گوشزد می‌کند که باید از قید و بندهای دنیوی رها شویم و در سفر درون و بیرون خود به تحقق و گنجی دست یابیم. همچنین، به اهمیت تلاش و جست‌وجو در مسیر شناخت اشاره می‌کند، چرا که تنها با تلاش و دوری از ترس و موانع می‌توانیم به حقیقت و خودشناسی برسیم. در نهایت، شاعر تأکید می‌کند که اگر در این راه عاشقانه و صادقانه عمل کنیم، به درک بهتری از خود و جهان دست خواهیم یافت.
تا تو ز هستی خود زیر و زبر نگردیدر نیستی مطلق مرغی بپر نگردی
هوش مصنوعی: تا زمانی که به وجود خود آسیب نرسانی و دچار تغییر نشویی، نمیتوانی به معنای واقعی به آزادی و آرامش دست یابی.
زین ابر تر چو باران بیرون شو و سفر کنزیرا که بی سفر تو هرگز گهر نگردی
هوش مصنوعی: از این ابر مرطوب بپرهیز و به سفر برو، زیرا بدون سفر هرگز به ارزش و گوهری نخواهی رسید.
این پردهٔ نهادت بر در ز هم که هرگزدر پرده ره نیابی تا پرده‌در نگردی
هوش مصنوعی: این حصاری که بر زندگیات کشیدهای، تو را از ورود به واقعیت و حقیقت باز میدارد و تا زمانی که از این حصار عبور نکنی، هرگز نمیتوانی به درک عمیقتری از خود و جهان دست یابی.
گر با تو خلق عالم آید برون به خصمیگر مرد این حدیثی زنهار برنگردی
هوش مصنوعی: اگر انسانها به خاطر تو از دنیا خارج شوند و در مقابل تو قرار بگیرند، در این صورت، اگر این داستان را شنیدی، با احتیاط رفتار کن و از آن دوری کن.
ور بر تو نیز بارد ذرات هر دو عالمهان تا به دفع کردن گرد سپر نگردی
هوش مصنوعی: اگر ذرات هر دو جهان بر تو ببارد، بدان که تا زمانی که نتوانی گرد و غبار را از سپر خود دور کنی، به چیزی نخواهی رسید.
گرچه میان دریا جاوید غرقه گشتیهش دار تا ز دریا یک موی تر نگردی
هوش مصنوعی: هرچند ممکن است دریا تو را برای همیشه غرق کند، اما مراقب باش که حتی یک تار موی خیس از دریا نداشته باشی.
گر عاقل جهانی کس عاقلت نخواندتا تو ز عشق هر دم دیوانه‌تر نگردی
هوش مصنوعی: اگر فردی عاقل هستی و دیگران تو را عاقل نمیدانند، این بدین معناست که تو نمیخواهی به خاطر عشق هر لحظه دیوانه‌تر شوی.
گر تو کبود پوشی همچون فلک درین راههمچون فلک چرا تو دایم به سر نگردی
هوش مصنوعی: اگر تو همواره لباس آبی بر تن کنی، مانند آسمان در این مسیر چرا همیشه به سرنوشت خود نمینگری؟
عطار خاک ره شو زیرا که اندرین راهبادت به دست ماند خاک ره ار نگردی
هوش مصنوعی: به خاطر داشته باش که خود را به مقام کوچکی چون خاک راه بسپار، زیرا در این مسیر، اگر به حقایق و پاکیها نرسیده و این چنین نشوی، در نهایت چیزی از تو باقی نخواهد ماند.