غزل شمارهٔ ۷۸۳
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از مفهوم مستی و عشق صحبت می‌کند. او می‌گوید که اگر واقعاً مردی از عشق و محبت هستی، باید از خودپرستی و خویشتن‌نگری دور شوی و به عشق بپردازی. مستی حقیقی، در عشق و از دوست است نه از نوشیدنی. او انسان را به رهایی از قید و بندها دعوت می‌کند و تأکید می‌کند که باید در جمع انسان‌های برجسته و بزرگ قرار بگیریم و از خودافتادگی و ضعف در نفسمان دور شویم. در نهایت، او به فنا شدن در عشق و رهایی از خود اشاره می‌کند، زیرا تنها در این حالت است که می‌توان به حقیقت و حقیقت وجود پی برد.
گر مرد این حدیثی زین باده مست باشیصد توبه در زمانی بر هم شکست باشی
هوش مصنوعی: اگر در این سخن حقیقتی وجود داشته باشد و تو از این شراب مست شده باشی، حتی در یک زمان میتوانی صد توبه را بشکنی.
نه مست بودن از می کار تنگدلان استگر هوشیار عشقی از دوست مست باشی
هوش مصنوعی: مست بودن از شراب، مخصوص کسانی است که قادر به درک عشق واقعی نیستند. اگر واقعاً عاشق باشی و به دوستت توجه کنی، در آن صورت مستی تو معنادار و ارزشمند خواهد بود.
تا کی ز ناتمامی در حلقهٔ تمامانگه خودنمای گردی گه خود پرست باشی
هوش مصنوعی: تا کی باید به خاطر ناتمامیات، در جمع کاملها به خودت بپردازی و خود را نشان دهی؟ فقط به خودت برس و خود را پرستش کن.
آخر دمی چنان شو کز دست ساقی جانجامی بخورد باشی وز خود برست باشی
هوش مصنوعی: در آخرین لحظه به گونهای باش که از دست ساقی، جرعهای از زندگی را بنوشی و از خودت جدا شوی.
ای بر کنار مانده برخیز از دو عالمتا در میان مردان ز اهل نشست باشی
هوش مصنوعی: ای کسی که از دنیای مادی فاصله گرفتهای، برخیز و از هر دو جهان جدا شو، تا در جمع مردان بزرگ و اهل معرفت قرار بگیری.
در صحبت بلندان خود را بلند گردانتا کی ز نفس خودبین چون خاک پست باشی
هوش مصنوعی: در گفتوگو با انسان‌های بزرگ و باارزش، خود را نیز بزرگ و استوار نشان بده. تا چه زمانی میخواهی به خاطر خودخواهیات همچون خاک فرو افتاده باشی؟
گر کاملی درین ره چون عاشقان کاملاز خویش نیست گردی وز دوست هست باشی
هوش مصنوعی: اگر در این مسیر به کمال رسیدهای، مانند عاشقان واقعی نباید خود را فراموش کنی و باید در کنار دوست بمانی.
تا بسته‌ای به مویی زان موی در حجابیچه کوهی و چه کاهی چون پای‌بست باشی
هوش مصنوعی: هر چقدر هم که بزرگ و قدرتمند باشی، اگر به یک چیز کوچک و ظریف وابسته شوی، همان وابستگی میتواند تو را محدود کند و تسلط تو را کاهش دهد. مانند وقتی که در یک بند ظریف قرار داری و نمیتوانی به آزادی خود دست یابی.
عطار اگر بر اصلی اصلا ز خود فنا شوکانگه که نیست گردی با او به دست باشی
هوش مصنوعی: اگر عطار به حقیقتی برسد و از خود بگذرد، در آن لحظه که هیچچیز وجود ندارد، تو هم باید با او بمانی و با این واقعیت همراه شوی.