قصیدهٔ شمارهٔ ۲۱
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به تنهایی و غم خود اشاره می‌کند و از احساس عمیق دلتنگی و بی‌همدمی سخن می‌گوید. او دلی پر از راز دارد، اما نمی‌تواند آنها را بروز دهد. تنهایی و نداشتن دوست و همدم برای او دردناک است و به عزلت و دوری از دیگران پناه برده است. او به خداوند توکل دارد و در دلش عشق و امیدی بزرگ وجود دارد، هرچند که در ظاهر تنها و بی‌کس است. شاعر به مقایسه خود با موسی و مشکلاتی که در زندگی دارد، می‌پردازد و در نهایت با وجود همه غم‌ها و رنج‌ها، همچنان به عشق و امید خود پایبند است. حسرت و اندوه او از نداشتن مقصود و هدف روشن، او را آزار می‌دهد و در انتها شاکی از خود و جهان است.
دلی پر گوهر اسرار دارمولیکن بر زبان مسمار دارم
هوش مصنوعی: دل من پر از رازها و نکتههای ارزشمند است، اما نمیتوانم آنها را به زبان بیاورم.
چو یک همدم نمی‌دارم در آفاقسزد گر روی در دیوار دارم
هوش مصنوعی: وقتی که هیچ یاری در سرزمینها ندارم، معقول است که اگر بخواهم، روی به دیوار کنم و با آن صحبت کنم.
چو هیچ آزادهٔ داننده دل نیستچه سود ار جان پر از گفتار دارم
هوش مصنوعی: اگر هیچ فرد آگاه و آزاداندیشی در میان نباشد، داشتن جان پر از سخنان و حرفها چه فایدهای دارد؟
درین تنهایی و سرگشتگی مننه یک همدم نه یک دلدار دارم
هوش مصنوعی: در این تنهایی و آشفتگی، نه کسی هست که همراهم باشد و نه محبوبی دارم.
مرا گویند کو عزلت گرفته استدرین عزلت خدا را یار دارم
هوش مصنوعی: میگویند که من در گوشهگیری به سر میبرم، اما در این تنهایی، خدا را همراه و یاور خود دارم.
سر کس می‌ندارم چون کنم منمگر من طبع بوتیمار دارم
هوش مصنوعی: من به کسی اهمیت نمیدهم؛ پس چگونه میتوانم این کار را بکنم، مگر اینکه طبع و خُلق من مانند بوتیمار باشد.
سرم ببریده باد از بن قلم‌واراگر یک دم سر دستار دارم
هوش مصنوعی: اگر فقط یک لحظه بر روی دستارم سر بگذارم، خیال میکنم که سرم مانند قلم، بریده شده است.
مرا گویند او کس را ندارداگر بینم کسی نهمار دارم
هوش مصنوعی: میگویند او کسی را در زندگیاش ندارد، اما اگر کسی را ببینم، با شگفتی به او نگاه میکنم.
مرا از خلق ناهموار تا چندهمی هموار و ناهموار دارم
هوش مصنوعی: چرا همچنان باید برای من از وجود آدمهای ناهماهنگ و دشوار زندگی بگویی؟ من خودم با این سختیها همهروزه دست و پنجه نرم میکنم.
ندانم برد من تیمار یک کسچگونه این همه تیمار دارم
هوش مصنوعی: نمیدانم چگونه است که من اینقدر نسبت به کسی که از او خبر ندارم، دلمشغولی و اهتمام دارم.
ز دنیایی مرا چیزی که نقد استجهانی زحمت اغیار دارم
هوش مصنوعی: در زندگی، آنچه که در اختیار دارم و بهعنوان دارایی واقعی من به حساب میآید، تنها زحمت و تلاش دیگران است.
چو در عالم نمی‌بینم رفیقیمیان خاره دل پر خار دارم
هوش مصنوعی: وقتی در دنیا هیچ دوستی نمی‌بینم، دل و روح من پر از درد و ناراحتی است.
کجاست اندر جهان اسرارجوییکه تا با او شبی بیدار دارم
هوش مصنوعی: کجا میتوانم کسی را پیدا کنم که به دنبال کشف رازهای عالم باشد و من بتوانم شبی را با او بیدار بگذرانم؟
بر امید هم آوازی شب و روزطریق گنبد دوار دارم
هوش مصنوعی: من با امید همراهی شب و روز این مسیر گردش زمین را دارم.
چه جویم همدمی چون می‌نیابمکه هم دم دم به دم اسرار دارم
هوش مصنوعی: من چه چیزی را جستجو کنم، وقتی همدمی نمییابم؟ چرا که هر لحظه در دل خود، رازی دارم که باید با کسی قسمت کنم.
به حمدالله رغما للمرائیتنی پاک و دلی هشیار دارم
هوش مصنوعی: شکر خدا را میگویم که با وجود ریا در جامعه، جسمی پاک و دلی آگاه و هوشیار دارم.
درون دل مرا گلزار عشق استکه دایم سر درین گلزار دارم
هوش مصنوعی: درون قلب من باغی از عشق وجود دارد که من همیشه در آنجا حضور دارم.
برون نایم ازین گلزار هرگزچو خود را در درون غمخوار دارم
هوش مصنوعی: هرگز از این باغ بیرون نمیروم، چون در درونم خود را دلسوز میدانم.
همه دنیا چو مردار است حقانیم سگ چون سر مردار دارم
هوش مصنوعی: در اینجا پیام این است که دنیا به اندازهای بیارزش و بیمعنا است که انسانها از آن کمتر ارزش دارند و خود را پایینتر از آن میدانند. در واقع، این عبارت به نوعی حسی از ناامیدی و بیاعتباری در مورد زندگی و دنیا را منتقل می‌کند. گوینده به این موضوع اشاره می‌کند که حتی در مقایسه با متوسطترین موجودات، احساس می‌کند که ارزش چندانی ندارد.
فریدم فرد بنشستم که در دلز فردیت بسی انوار دارم
هوش مصنوعی: من در نشستن کنار فرید، احساس میکنم که در وجودم از فردیت، نورهای بسیاری دارم.
درخت موسی از دورم نمودندسزد گر آه موسی‌وار دارم
هوش مصنوعی: درختی که زنده بودن و معجزه بودن حضرت موسی را نشان می‌دهد، از دور به من نشان داده شد. اگر من هم مانند موسی آه و ناله کنم، جایز خواهد بود.
اگر موسی نیم موسیچه هستمدرون سینه موسیقار دارم
هوش مصنوعی: اگر من نیمهای از موسیقی باشم، در دل خود احساس نواهای موسیقی را دارم.
چو موسیقار می‌نالم به زاریکه کاری مشکل و دشوار دارم
هوش مصنوعی: مانند یک نوازنده، با صدای بلند و نالا به خاطر مشکلی که دارم، ابراز ناگوارگی میکنم.
ز کار خویشتن تا چند گویمکه باشم من کجا مقدار دارم
هوش مصنوعی: من تا چه زمانی باید از خودم بگویم؟ من کجا هستم و چه میزان ارزشی دارم؟
ز هر چیزی که گفتم توبه کردمزبان اکنون بر استغفار دارم
هوش مصنوعی: من از هر آنچه که به زبان آوردم پشیمان شدم و حالا فقط بر زبانم ذکر استغفار جاری است.
میان خلق از آن معنی عزیزمکه نفس خویشتن را خوار دارم
هوش مصنوعی: در بین مردم، ارزش من به خاطر این است که من خودم را ناچیز و کم اهمیت میدانم.
خطا گفتم غلط کردم که در راهبه نادانی خویش اقرار دارم
هوش مصنوعی: من در اشتباه بودم و الآن میفهمم که باید به نادانی خودم اعتراف کنم.
مگردانید سر از من به خواریکه سرگردانی بسیار دارم
هوش مصنوعی: لطفاً از من روی بر نگردانید و مرا به حال خود رها نکنید، چون در درونم اضطراب و سرگشتگی زیادی دارم.
مرا سودای دلبندی چنان کردکه عمری رفت و عمری کار دارم
هوش مصنوعی: احساسی عمیق و پرشور نسبت به عشقم دارم که تمام عمرم را تحت تأثیر قرار داده و حالا هم همچنان درگیر آن هستم.
چو از هستی او با خویش افتمز ننگ هستی خود عار دارم
هوش مصنوعی: وقتی به وجود او فکر میکنم و خودم را در مقایسه با او میبینم، از وجود خودم و ضعفهایم شرمنده میشوم.
دلی در راه او در کفر و اسلاممیان کعبه و خمار دارم
هوش مصنوعی: دل من برای او در حالتی است که نه به کفر علاقهمندم و نه به اسلام، و این دل در میان دو مکان مقدس، یعنی کعبه و میخانه، قرار دارد.
بوینیدم بسوزیدم در آتشکه زیر خرقه در زنار دارم
هوش مصنوعی: من در آتش عشق سوختهام، در حالی که زیر پوشش خود دلی غمگین و دردی نهفته دارم.
ندارم ذره‌ای مقصود حاصلولی اندیشه صد خروار دارم
هوش مصنوعی: من هیچ چیزی برای دستیابی ندارم، اما افکار و اندیشههای زیادی در سر دارم.
فغان از هستی عطار امروزمن این غم جمله از عطار دارم
هوش مصنوعی: آه و افسوس از وجود و هستی عطار، امروز من این غم و اندوه را به خاطر عطار دارم.
خداوندا تو می‌دانی که دیر استکه از ایوان تو ادرار دارم
هوش مصنوعی: خداوندا، تو می‌دانی که مدت زیادی است از درگاه تو دور هستم و نیاز به رحمتت دارم.
به فضل ادرار خود را تازه گردانکه هم بی برگم و هم بار دارم
هوش مصنوعی: به خاطر نعمت زندگی و به لطف خدا، خود را شاداب نگهدار، چون که هم بیپناه هستم و هم بار سنگینی بر دوشم دارم.
گر استعداد ادرار توام نیستبه دست توست چون انکار دارم
هوش مصنوعی: اگر مهارت لازم برای انجام کاری را ندارم، این به خودم بستگی دارد چون میتوانم آن را نادیده بگیرم.