پاسخ بایزید به نکیر و منکر
هوش مصنوعی: در این متن، بایزید بعد از وفاتش در خواب با مریدش ملاقات می‌کند و به او می‌گوید که وقتی از سؤال منکر و نکیر گذشت، به خداوند پاسخ داده است. او توضیح می‌دهد که وقتی از او پرسیدند درباره‌ی خدا چه می‌داند، پاسخ داد که هیچ یک از آنها (منکر و نکیر) نمی‌توانند از او بپرسند زیرا خود را بنده‌ای از بندگان او می‌داند. بایزید می‌گوید اگر خداوند او را بنده بداند، برایش ارزش دارد، اما اگر او را بنده نخواند، دیگر چه فایده‌ای دارد. او به این نکته اشاره می‌کند که عشق واقعی باید از سوی خداوند باشد و نه از جانب خود انسان، و در نهایت تنها خداوند است که می‌تواند انسانی را عاشق کند.
چون برفت از دار دنیا بایزیددید در خوابش مگر آن شب مرید
هوش مصنوعی: زمانی که بایزید از این دنیا رفت، در خواب دید که مریدی به سراغش میآید، شاید در همان شب.
پس سؤالش کرد کای شایسته پیرچون ز منکر درگذشتی وز نکیر
هوش مصنوعی: شخصی از پیر Wisdom سوال می‌کند که چگونه از سوالات منکر و نکیر عبور کردی و از امتحانات سخت نجات یافتی.
گفت چون کردند آن دو نامداراز من مسکین سؤال از کردگار
هوش مصنوعی: دو شخصیت معروف از من که در وضعیت ناچیزی هستم سوال کردند درباره خداوند.
گفتم ایشان را که نبود زین سؤالنه شما را نه مرا هرگز کمال
هوش مصنوعی: گفتم به آنها که این سؤال نه برای شماست و نه برای من، هیچکدام به کمالی نخواهیم رسید.
زانک اگر گویم خدایم اوست بساین سخن گفتن بود از من هوس
هوش مصنوعی: اگر بگویم او خدای من است، این فقط یک حرف است و نشان از آرزو و تمنای من دارد.
لیک اگر زینجا به نزد ذوالجلالباز گردید و ازو پرسید حال
هوش مصنوعی: اما اگر از اینجا به سوی خداوند بزرگ بازگردی و حال خود را از او بپرسی،
گر مرا او بنده خواند اینت کاربنده‌ای باشم خدا را نامدار
هوش مصنوعی: اگر مرا او بنده بخواند، باید به نام خداوند معروف و بزرگ باشم.
ور مرا از بندگان نشمارد اوبسته‌ای بند خودم بگذارد او
هوش مصنوعی: اگر او مرا جزو بندگان خود حساب نکند، در واقع خود را در بند خودش رها کرده است.
با کسی آسان چو پیوندش نبودمن اگر خوانم خداوندش چه سود
هوش مصنوعی: اگر با کسی ارتباطی نباشد، هرچند من خداوندش را صدا بزنم، چه فایده‌ای دارد؟
چون نباشم بنده و بندی اوچون زنم لاف خداوندی او
هوش مصنوعی: زمانی که من به او وابسته نیستم و خودم را از او جدا میدانم، در آن حالت امکان دارد ادعای خداوندی او را بکنم.
در خداوندیش سرافکنده‌املیک او باید که خواند بنده‌ام
هوش مصنوعی: من در عظمت خداوند خود شرمندهام، اما او باید بندگانش را فراخواند.
گر ز سوی او درآید عاشقیتو به عشق او به غایت لایقی
هوش مصنوعی: اگر تو از طرف او به عشقش بیایی، نشاندهنده این است که به عشق او به کمال شایستهای رسیدهای.
لیک عشقی کان ز سوی تو بوددان که آن درخورد روی تو بود
هوش مصنوعی: اما عشقی که از طرف تو نشأت گرفته است، میدانم که آن عشق شایسته و مناسب روی تو میباشد.
او اگر با تو دراندازد خوشیتو توانی شد ز شادی آتشی
هوش مصنوعی: اگر او با تو درگیر شود، خوشحالی تو به قدری زیاد خواهد بود که همچون آتش شادی درونت شعلهور میشود.
کار آن دارد نه این ای بی خبرکی خبر یابد ازو هر بی‌هنر
هوش مصنوعی: آدمی که بیخبر از واقعیتهاست، نمیتواند از حقیقتی که در کار است آگاه شود. افرادی که هنر و دانش کافی ندارند، توان درک این موضوعات را ندارند.