(۳) حکایت یوسف علیه السلام با ابن یامین
هوش مصنوعی: در این متن، بزرگی درباره خصلت‌های یوسف و ابن یامین سخن می‌گوید و به رابطه نزدیک و صمیمی آن‌ها اشاره می‌کند. او تأکید می‌کند که انسان باید با صداقت و امانت رفتار کند و خطر سقوط در دام ابلیس (نماد شر و فریب) را جستجو کند. بزرگ دین می‌افزاید که ابلیس از درون انسان‌ها نفوذ می‌کند و افراد باید در برابر وسوسه‌های او هوشیار باشند.
وی همچنین به قدرت قهر و خودخواهی اشاره می‌کند که می‌تواند آدم‌ها را گمراه کند و باید در این مسیر سبب و دلیل موجهی وجود داشته باشد. انسان‌ها باید به جای جلب توجه دیگران، به ارزش‌های واقعی خود توجه کنند و در مقابل ابلیس و فریب‌های او مقاومت کنند. در آخر، به این نکته اشاره می‌شود که در میدان زندگی کسانی که به صداقت و حق تمسک می‌جویند، همواره پیروز خواهند بود و باید همواره مراقب نفوذ شیطان در دل‌ها و افکار خود باشند.
بزرگی گفت چون یوسف چنان خواستکه خود با ابن یامین دل کند راست
هوش مصنوعی: یک شخص بزرگوار فرمود که یوسف به گونهای بود که خودش از برادرش ابراهیم جدا شد و دل از او برید.
بدل با او یکی گردد باخلاصبتنهائی کند هم خلوتش خاص
هوش مصنوعی: اگر کسی با معشوقش صمیمی و بینهایت خالص باشد، به راحتی می‌تواند به او نزدیک شود و در کنار او لحظات ویژهای را سپری کند.
نهادش از پی آن صاع در باربدزدی کرد منسوبش زهی کار
هوش مصنوعی: او به خاطر اهداف ناپسند خود، کارهای زشت و نادرستی انجام میدهد که به او نسبت داده می‌شود.
چنین گفت آن بزرگ دین که مطلقهمین رفتست با ابلیس الحق
هوش مصنوعی: آن بزرگ دین گفت که اصل و حقیقت همین است که ابلیس نیز از این مسیر رفته است.
براندش از در واز بهر این رازبلعنت کردش از آفاق ممتاز
هوش مصنوعی: او را از در بیرون کرد به خاطر این موضوع، و از تمام جهان به خاطر این راز مورد لعنت قرار گرفت.
ازان از قهر خویشش جامه پوشیدکه در قهرش ز چشم عامه پوشید
هوش مصنوعی: کسی به خاطر خشم خود جامهای بر تن کرد، زیرا در خشمش از دید مردم پنهان شد.
بدین درگاه اِستادست پیوستگرفته حربهٔ از قهر در دست
هوش مصنوعی: در این مکان، فردی به شدت و با ارادهای قوی ایستاده است و سلاحی در دست دارد که نشاندهنده قدرت و تسلط اوست.
نخستین تا اعوذی زو نخواهیقدم نتوان نهادن در الهی
هوش مصنوعی: اگر نخست به آن عالم بزرگ پناه نبری، نمیتوانی در راه الهی قدم برداری.
بدین در روز و شب زانست پیوستکه تا تر دامنان را می‌زند دست
هوش مصنوعی: این بیت بیانگر این است که در طول روز و شب، همیشه به یک موضوع خاص توجه می‌شود و افرادی که زیر فشار یا مشکلات هستند، به نوعی در معرض آسیب قرار دارند. یعنی همواره در حال دقت و توجه به مسائلی هستیم که ممکن است بر زندگی دیگران تأثیر بگذارد.
مِحّک نقد مردان در کف اوستز مشرق تا به مغرب در صف اوست
هوش مصنوعی: توانایی و کیفیت واقعی مردانگی در دست اوست و از شرق تا غرب، در میان او صفی از افراد برای آزمون و ارزیابی آمادهاند.
کسی کانجا برد نقدی نبهرهخورد در حال از ابلیس دهره
هوش مصنوعی: کسی که در اینجا سرمایهاش را بیهوده میسوزاند، در واقع در دام فریب‌های زمانه افتاده است.
چنین گوید بصاحب نقد ابلیسکه ای از من ربوده گوی تلبیس
هوش مصنوعی: ابلیس به صاحب نقد می‌گوید: ای کسی که از من فریب را گرفتهای.
خداوندم هزاران ساله طاعتبرویم باز زد در نیم ساعت
هوش مصنوعی: خدایا، ما سالها عبادت تو را کردهایم، ولی تو در یک نیمساعت ما را مورد بخشش قرار دادی.
تو زین یک ذره طاعت گشتهٔ گرمبر حق می‌بری و نیستت شرم
هوش مصنوعی: تو به خاطر یک ذره عبادت و بندگیات، به حق نزدیک شدهای و از این موضوع احساس شرم نمیکنی.
اگر لعنت کنندم خلق عالمنگردد عشق جانم ذرهٔکم
هوش مصنوعی: هرچند مردم جهان برایم بدنامی کنند، عشق جانم هیچگاه کاهش نمییابد.
اگر خواند ترا یک تن بلعنتبیک ساعت فرو ریزی ز محنت
هوش مصنوعی: اگر کسی به تو بدی کند و تو را نکوهش کند، نگران نباش؛ به زودی از این مشکلات رهایی خواهی یافت.
از اوّل همچو مردان مرد ره شوپس آنگه جان فشان در پیش شه شو
هوش مصنوعی: از ابتدا مانند مردان بزرگ و با شجاعت راه خود را برگزین و سپس جان خود را در راه پیشوایت فدای او کن.
چرا در چشم تو خردست ابلیسکه ره زن شد بزرگان را بتلبیس
هوش مصنوعی: چرا در نگاه تو شیطان کوچک به نظر میآید که با فریبش بزرگان را به گمراهی میاندازد؟
یقین میدان که میرانی که هستندکه صد تن را چو تو گردن شکستند
هوش مصنوعی: به روشنی میدان که تو به تنهایی قدرتی داری که میتوانی صد نفر را به راحتی مغلوب کنی و شکست دهی.
اگرچه بر سر تو پادشا اندولی در خیل سلطان یک گدا اند
هوش مصنوعی: هرچند که در میان تو افرادی مانند پادشاهان حاضرند، اما در واقع در بین جمع، آن‌ها در جایگاه یک فقیر قرار دارند.
گدای دیو چون شاه تو باشدمسلمانی کجا راه تو باشد
هوش مصنوعی: اگر گدای شیطان، به اندازۀ تو شاه باشد، دیگر در این دنیا جا برای مسلمانان نخواهد بود.
دمی ابلیس خالی نیست زین سوزز ابلیس لعین مردی درآموز
هوش مصنوعی: ابلیس هرگز بدون دردسر نیست؛ از این آتش سوزان، درسی برای انسان بیاموز.
چو در میدان مردی مرد آمدهمه چیزش ز حق در خورد آمد
هوش مصنوعی: وقتی که در میدان، مردی واقعی ظاهر می‌شود، همهچیز او با حق و حقیقت سازگار است.