(۵) حکایت پسر صاحب جمال و عاشق شوریده حال
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف یک جوان عاشق و معشوق زیبا می‌پردازد. جوانی در صحرا به طور ناگهانی عاشق دختری می‌شود که زیبایی‌اش باعث می‌شود او از خود بی‌خود شود. باران می‌بارد و مردم به دنبال پناهگاهی می‌گردند. عاشق و معشوق در یک خیمه زیر باران همدیگر را پیدا می‌کنند و در حالی که در کنار هم هستند، عشقشان عمیق‌تر می‌شود.
با وجود باران، هر دو آرزو دارند که باران کمتر شود تا بتوانند بیشتری از لحظه‌های عاشقانه خود لذت ببرند. عاشق حتی از خدا می‌خواهد که باران زیادتر شود تا عشقشان پایدار بماند و به شادی آنها بیفزاید. در انتهای شعر، به داستان ابلیس اشاره می‌شود که او نیز همیشه خواستار بیشتر از آنچه دارد بوده و این نشان‌دهنده تضاد میان عشق واقعی و خواسته‌های زودگذر است.
یکی صاحب جمال دلستان بودکه از رویش عرق بر بوستان بود
هوش مصنوعی: یک شخص زیبا و دلفریب وجود داشت که زیبایی او باعث میشد فضای اطرافش همچون باغی معطر شود.
بهاری بود در صحرا بماندهبزیر خیمهٔ تنها بمانده
هوش مصنوعی: در یک بهار زیبا، یک گل در بیابان مانده و زیر یک چادر تنها باقی مانده است.
ازو خیمه سپهری معتبر بودکه زیر خیمه خورشیدی دگر بود
هوش مصنوعی: خیمهای که او دارد، از اعتبار و ارزش زیادی برخوردار است، زیرا در زیر این خیمه، خورشیدی دیگری میدرخشد.
جوانی را نظر ناگه بیفتادز عشق او دلش از ره بیفتاد
هوش مصنوعی: ناگهان جوانی به عشق او نظر انداخت و دلش از راه خود منحرف شد.
چنان در عشق محکم گشت بندشکه پند کس نیامد سودمندش
هوش مصنوعی: او آنقدر در عشق استوار و پایدار شد که هیچ نصیحت و توصیهای نتوانست او را تحت تاثیر قرار دهد.
نبودی صبر یک دم از جمالشولی بوئی نبردی از وصالش
هوش مصنوعی: در این بیت بیان شده که حتی لحظهای صبر و تحمل به خاطر زیبایی او نداشتی، اما هیچ بویی از محبت و وصال او برنچیدی.
مگر بود اتّفاق غم گسارانکه روزی اوفتاد آغاز باران
هوش مصنوعی: آیا ممکن است حوادث ناگواری برای افرادی که در جستوجوی شادیاند، به گونهای رخ دهد که یک روز به ناگاه باران شادی و خوشحالی بر آنها بریزد؟
همه صحرانشینان می‌دویدندبزیر خیمه سر در می‌کشیدند
هوش مصنوعی: همهی کسانی که در بیابان زندگی میکردند، به سرعت به زیر چادر میدویدند و سرشان را داخل آن میکردند.
قضارا عاشق و معشوق دلبردران یک خیمه افتادند همبر
هوش مصنوعی: سرنوشت موجب شد که عاشق و معشوق در یک خیمه و در کنار یکدیگر بسر ببرند.
چو از اندازه باران بیشتر شدهمی هر کس بزیر جامه در شد
هوش مصنوعی: وقتی باران از حد معمول بیشتر شد، هر کسی زیر لباس خود پناه برد.
بزیر خیمه در آن هر دو دلخواهبزیر جامهٔ رفتند آنگاه
هوش مصنوعی: در زیر چادر، هر دو نفر به خواسته خود رسیدند و زیر لباس رفتند.
بچشم از یکدیگر جان می‌ربودندزلب بر همدگر جان می‌فزودند
هوش مصنوعی: آنها با نگاه کردن به یکدیگر جان و زندگی هم را میگرفتند و با لبخند به یکدیگر، بر حیات و شادمانی یکدیگر میافزودند.
دعا می‌کرد هر سوزنده جانیکه کم کن ای خدا باران زمانی
هوش مصنوعی: هر کسی که در زندگی دچار درد و رنج است، از خداوند می‌خواهد که باران رحمتش را کم کند و از شدت مشکلات بکاهد.
ولی می‌گفت عاشق یا الهیزیادت کن نه کم چندانکه خواهی
هوش مصنوعی: اما او می‌گفت که ای معشوق، محبتت را کم نکن، بلکه هر روز بیشتر کن، تا آنجا که بخواهی.
کنون کز ابر طوفانی روانستاگر کشتی برانم وقت آنست
هوش مصنوعی: اکنون که طوفانی در کار است، اگر کشتی را به راه بیندازم، زمانش فرا رسیده است.
بسی بودست قحط غمگسارانکه ترّی نیست این ساعت ز باران
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در زمانهای زیادی، کمبود افرادی که بتوانند دل آدم را شاد کنند وجود داشته و اکنون نیز در این لحظه، مانند باران که نشانهی شادی و سرزندگی است، هیچ اثری از خوشحالی و شادابی نیست.
اگر می‌بارد این تا روز محشرقیامت گردد از شادی میسّر
هوش مصنوعی: اگر باران ببارد، تا روز قیامت هم این خوشحالی ادامه خواهد داشت.
خدایا نقد گردان آن سعادتکه گردد هر زمان باران زیادت
هوش مصنوعی: خدایا، حالا که باران زیاد می‌شود، لطفاً نعمتهای واقعی را به ما عطا کن تا همیشه زندگیمان پر از برکت و خوشحالی باشد.
چو حق ابلیس ملعون را همی خواستهمان چیز او ز حق افزون همی خواست
هوش مصنوعی: وقتی خداوند خواسته‌های ابلیس ملعون را دید، او همواره چیزی را میخواست که از حق و حقیقت بیشتر بود.
چو حق بی‌واسطه با او سخن گفتبرای آن همه از خویشتن گفت
هوش مصنوعی: وقتی خداوند بدون هیچ واسطهای با او صحبت کرد، او نیز تمام آنچه را که در وجودش داشت، بیان کرد.
چوامر سجده آمد آن لعین رابخوابانید چشم راه بین را
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره به این است که دشمنی که به ما آسیب میزند، با سجده و خضوعی که انجام میدهیم، در خواب فرو میرود و چشمان دقت و بینش ما را میخواباند. به عبارت دیگر، از طریق تواضع و عبودیت، میتوانیم بر دشمنیها فائق آئیم و هوشیاری را از دشمن گرفته و او را بیاثر کنیم.
بدو گفتند اُسجُد قال لاغَیربرو خواندند اِخسَوا قَالَ لاَضَیر
هوش مصنوعی: به او گفتند که سجده کن، او پاسخ داد: نه، من از دیگری نمیسجدم. پس او را به دور کردند و او گفت: ترسی ندارم.
اگرچه لعنتی از پی درآرمبه پیش غیر او سر کی درآرم
هوش مصنوعی: اگرچه ممکن است در پی کسی دیگر بروم، اما هرگز نمیتوانم به کسی جز او اعتنا کنم.
بغیری گرمرا بودی نگاهینبودی حکمم از مه تا بماهی
هوش مصنوعی: اگر کسی جز من به تو توجهی نکند، حکایت من بینهایت به دور از حقیقت است.