(۹) حکایت آن مرغ که در سالی چهل روز بیضه نهد
هوش مصنوعی: این متن درباره‌ی مرغی است که در کوه پایه زندگی می‌کند و هر سال در مدت سی روز تخم‌گذاری می‌کند. این مرغ در جایی دور از چشم مردم تخم‌ها را می‌گذارد و پس از این مدت، یک مرغ دیگر به تخم‌ها می‌نشیند و از آن‌ها جوجه درمی‌آورد. مادر جوجه‌ها هنگامی که آن‌ها پر می‌گیرند، با صدای خود به آن‌ها فرمان بازگشت می‌دهد و آن‌ها از مرغ بیگانه جدا می‌شوند.
سپس متن به مفهوم زندگی و ناپایداری آن می‌پردازد و بر این نکته تأکید می‌کند که باید از خود و دنیا آگاه بود و با خداوند ارتباط برقرار کرد. در نهایت، بیان می‌شود که در هر شرایطی باید خوشحال و راضی بود و از اتفاقات منفی ناامید نشد.
یکی مرغیست اندر کوه پایهکه در سالی نهد چل روز خایه
هوش مصنوعی: در کوهپایه، پرندهای هست که در طول یک سال فقط سی روز تخم می‌گذارد.
به حد شام باشد جای او رابه سوی بیضه نبوَد رای او را
هوش مصنوعی: جای او به اندازه شام است و به سوی بیضه نخواهد رفت.
چو بنهد بیضه در چل روز بسیارشود از چشمِ مردم ناپدیدار
هوش مصنوعی: زمانی که تخممرغی در مدت سی روز در زیر خاک پنهان می‌شود، از دید مردم کاملاً ناپدید می‌شود.
یکی بیگانه مرغی آید از راهنشیند بر سر آن بیضه آنگاه
هوش مصنوعی: یک بیگانه که شبیه مرغ است از راه میرسد و بر روی آن تخم می‌نشیند.
چنان آن بیضها زیر پر آردکه تا روزی ازو بچّه برآرد
هوش مصنوعی: به گونهای او را زیر بال و پر خود میگیرد که روزی فرزندی از او به دنیا میآید.
چنانشان پرورد آن دایه پیوستکه ندهد هیچکس را آن قدر دست
هوش مصنوعی: آن دایه به قدری آن‌ها را خوب تربیت کرده که هیچکس در دنیا نتواند به اندازه او به آن‌ها محبت کند.
چو جَوقی بچّهٔ او پر برآرندبیک ره روی در یکدیگر آرند
هوش مصنوعی: وقتی گروهی از بچهها به یکدیگر نزدیک می‌شوند و در کنار هم قرار می‌گیرند، انگار که به سمت یک هدف مشترک حرکت میکنند.
درآید زود مادرشان بپروازنشیند بر سر کوهی سرافراز
هوش مصنوعی: مادرشان به سرعت بیرون میآید و بر بالای کوهی بلند و سربلند پرواز می‌کند.
کند بانگی عجب از دور ناگاهکه آن خیل بچه گردند آگاه
هوش مصنوعی: صدایی عجیب و ناگهانی از دور به گوش میرسد که آن جمعیت متوجه این صدا می‌شوند.
چو بنیوشند بانگِ مادر خویششوند از مرغِ بیگانه برخویش
هوش مصنوعی: وقتی فرزندی صدای مادرش را میشنود، نسبت به آن احساس نزدیکی و تعلق می‌کند و وابستگیاش به مادرش بیشتر می‌شود، در حالی که صدای دیگران برایش بیمعنا و بیگانه است.
بسوی مادر خود بازگردندوزان مرغ دگر ممتاز گردند
هوش مصنوعی: به سمت مادر خود بازمیگردند و از آنجا جلوهای دیگر خواهند یافت.
اگر روزی دو سه ابلیس مغرورگرفتت زیرِ پر هستی تو معذور
هوش مصنوعی: اگر روزی چند ابلیس خودخواه تو را در چنگال خود بگیرد، باید بدانی که به خاطر وجود تو، این کار قابل توجیه است.
که چون گردد خطاب حق پدیداربسوی حق شوی ز ابلیس ناچار
هوش مصنوعی: زمانی که ندای حق آشکار شود، ناگزیر به سوی حق خواهید رفت و از وسوسههای ابلیس دور خواهید شد.
چنان شو تو که گر آید اجل پیشتنت مانده بوَد جان رفته بی‌خویش
هوش مصنوعی: به گونهای رفتار کن که اگر مرگ به سراغت آمد، جانت بدون هویت و ریشه باقی بماند.
اگر پیش از اجل مرگیت باشدز مرگ جاودان برگیت باشد
هوش مصنوعی: اگر قبل از موعد مقرر مرگت، بمیری، این مرگ میتواند موجب جاودانگیات شود.
چراغی در بیابانست جانتکه مشکات تن آمد سدِّ آنت
هوش مصنوعی: جان تو مانند چراغی در بیابان است که وجود ظاهریات مانند مشکاتی (محفظهای برای نگهداری چراغ) مانع درخشش و تابش آن می‌شود.
چو این مشکات برخاست آن بیابانشود جاوید چون خورشید تابان
هوش مصنوعی: وقتی این چراغ روشن شود، آن بیابان مانند خورشید درخشان و جاودانه خواهد شد.
عجایب در دلت بیش از شمارستتو گر آگه شوی بسیار کارست
هوش مصنوعی: اگر از قلبت آگاه شوی، متوجه میشوی که دنیای شگفتیها در آن بیشتر از آن چیزی است که به نظر میرسد.
بنو هر دم تو در دین پیش می‌آیز خود میرو همی با خویش می‌آی
هوش مصنوعی: هر لحظه در دین و ایمان خود جلو برو و از خودت فاصله نگیر، زیرا همیشه به همراه خودت خواهی آمد.
که درهر بیخودی و در خودی توکنی از پس جهانی پُر بَدی تو
هوش مصنوعی: در هر حالتی که داری، چه بیخودی و چه در خودی، تو میتوانی بر موانع و بدیهای جهان غلبه کنی.
که تا از هر بَدی اندر ره رازجهانی نیکوئی یابی عوض باز
هوش مصنوعی: برای آنکه از هر بدی دور بمانی و در مسیر خود به رازها و خوبیهای جهان پی ببری، باید عوضی را در نظر بگیری.
بهرچت او دهد دلشاد می‌باشوگر ندهد خوش و آزاد می‌باش
هوش مصنوعی: اگر کسی به تو شادی و خوشی می‌دهد، خوشحال و شاد باش، و اگر چیزی به تو نداد، باز هم آزاد و خوشحال باش.
از آنجا هرچه آید باز ندهیوگر بد آیدت آواز ندهی
هوش مصنوعی: هر چیزی که از آنجا به سراغت بیاید، نباید آن را پس بدهی و اگر صدای بدی به گوشت برسد، باز هم نباید واکنشی نشان بدهی.