(۱۷) حکایت محمود و شمار کردن پیلان
هوش مصنوعی: محمود عدوبند به پسرش می‌گوید که در حال شمارش فیل‌هایی که در بند دارند، و پسرش به او خبر می‌دهد که هزار و چهارصد فیل در بند است. محمود به یاد می‌آورد که زمانی حتی یک بز هم در شمارش آن‌ها نمی‌آمد و می‌گوید این برکت از فضل خداست. او تأکید می‌کند که نعمت‌های خداوند بی‌نهایت است و به شکرگزاری از این نعمت‌ها باید توجه داشت. اگرچه گاهی نفس انسان در شکرگزاری سست است، اما دل باید آماده جد و جهد باشد. در نهایت، او به این نتیجه می‌رسد که هر کس باید از داشته‌های خود به درستی استفاده کند و به سختی کار کند.
مگر یک روز محمود عدوبندپسر را گفت کای داننده فرزند
هوش مصنوعی: محمود عدوبند به پسرش گفت: ای فرزند دانا و آگاه، در یک روز...
ببین تا پیل چندست این زمانمکه من اکنون عددشان می‌ندانم
هوش مصنوعی: ببین چند تا فیل در این زمان وجود دارد که من اکنون نمیدانم عددشان چقدر است.
پسر بشمرد و گفتش ای خداوندهزار و چار صد پیلست در بند
هوش مصنوعی: پسر حساب کرد و گفت ای خداوند، هزار و چهارصد فیل در بند وجود دارند.
شهش گفتا که خود را یاد دارمکه یک بُز می‌نیامد در شمارم
هوش مصنوعی: او می‌گوید که خود را به خوبی میشناخته، به طوری که یک بز هم در جمع او حساب نمیشده است.
کنون گر تا بعرشم کار و بارستز من نیست آن ز فضل کردگارست
هوش مصنوعی: اکنون اگر کار و زندگیام به خوبی پیش میرود، باید بدانید که این از لطف و رحمت خداوند است و من در این موضوع نقشی ندارم.
چو هستت نعمت حق بی‌کنارهترا از شکرِ منعم نیست چاره
هوش مصنوعی: وقتی که نعمت‌های بیپایان خداوند در اختیارت است، هیچ راهی برای جبران شکر منعم وجود ندارد.
چو در حقّ تو نعمت بر دوامستدمی بی شکرِ حق بودن حرامست
هوش مصنوعی: زمانی که نعمت‌های خداوند در حق تو دائمی است، لحظهای بدون شکرگزاری از خداوند جایز نیست.
وگر نفس تودر شکرست کاهلدلت باید که این مشکل کند حل
هوش مصنوعی: اگر نفس تو در شکرگزاری تنبلی کند، دل تو باید این مشکل را حل کند.
چو نفست کاهلی دارد همیشهدلت را هست جِدّ و جهد پیشه
هوش مصنوعی: اگر نفس تو کسالت و تنبلی دارد، دل تو همیشه باید کوششی جدی و پیگیر داشته باشد.
چو نفست مردِ کار خویش باشددلت در کار خود درویش باشد
هوش مصنوعی: زمانی که روح تو درگیر کار خودت باشد، قلبت نیز باید درگیر کار خود و زحمتت باشد.
نکو زان سود کرد و بد زیان کردکه هر کس آنچه دارد خرج آن کرد
هوش مصنوعی: هر کس که خوبی کند، از آن سود میبرد و هر کس بدی کند، زیان میبیند. به این معنی که هر فرد با توجه به آنچه دارد و می‌کند، نتیجهاش را تجربه خواهد کرد.