(۱۱) حکایت آن مرد که صرّۀ در میان درمنه یافت
هوش مصنوعی: این متن به بیان حالت و احساسات شخصی میپردازد که از درمنه (نوعی گیاه دارویی) شکایت میکند. شخص از درمنه میخواهد که او را در دردها و مشکلاتش یاری نکند و برعکس خواهان عدالت است. او تأکید میکند که نباید به دنبال زر و سیم (مال و ثروت) باشد چرا که جانش از هر چیزی ارزشمندتر است. در ادامه، اشارهای به محمود و درویشی میشود که نشان میدهد چگونه تکیه بر فقری که با کبر و خودخواهی همراه نیست، میتواند به بزرگترین دستاوردها منجر شود. در نهایت، این متن به اهمیت جان و ارزشهای انسانی در مقایسه با ثروت اشاره دارد.
برای درمنه برخاست آن پاکدرمنه چون برون میکرد از خاک
هوش مصنوعی: چون گل درمنه از خاک سر بر میآورد، به خاطر پاکیزگی و زیباییاش به اوج میرسد.
برون افتاد حالی صرّهٔ زرازان غم دست میزد سخت بر سر
هوش مصنوعی: از شدت ناراحتی، حالتی پیدا شده که گویی طلا از قلبم بیرون افتاده و با شدت بر سرم ضربه میزند.
بحق گفتا که کردی تیره روزمچه خواهم از تو؟ چیزی تا بسوزم
هوش مصنوعی: به درستی گفتی که روزگارم سیاه شده، از تو چه خواستهام؟ چیزی که بتوانم با آن بسوزم.
چرا چیزی دهی از پیشگاهمکه در حالم بسوزد، مینخواهم
هوش مصنوعی: چرا چیزی به من میدهی که از آن نتوانم بهرهبرداری کنم و فقط باعث ناراحتیام شود؟ من به آن نیاز ندارم.
من از تو عدل میخواهم ستم نهدرمنه بایدم امّا درم نه
هوش مصنوعی: من از تو انصاف و عدل میطلبم، نه ظلم و ستم. بایستی در دل من جایی برای انصاف وجود داشته باشد، نه جایی برای ظلم.
اگر تو همّتی داری چو مردانبهمّت خویشتن را مرد گردان
هوش مصنوعی: اگر تو اراده و تلاش داری، مانند مردان، باید خود را قوی و شجاع بسازی.
ز شاهت گر امید زرّ و سیمستدل و جان ترا پیوسته بیمست
هوش مصنوعی: اگر امید به طلا و نقره از تو داشته باشیم، دل و جان ما دائماً در ترس و نگرانی خواهند بود.
چرا باید طلب کردن زر و سیمچو آخر جانت باید کرد تسلیم
هوش مصنوعی: چرا باید به دنبال ثروت و مال باشی، در حالی که در نهایت باید جان خود را تسلیم کنی؟
بترک سیم و زر گو، جان نگه دارکه جان بهتر بسی از سیمِ بسیار
هوش مصنوعی: نقره و طلا را رها کن و خودت را حفظ کن، زیرا جان ارزش بیشتری دارد نسبت به ثروت زیاد.
چنین آوازهٔ محمود ازان یافتکه جان او ز درویشی نشان یافت
هوش مصنوعی: آوازه و شهرت محمود به خاطر این است که روح او به طبیعت درویشی و معنویت دست یافته است.
که گر در ملک کردی کِبر پیشهنکردی خلق ذکر او همیشه
هوش مصنوعی: اگر در زمینت به خودبزرگبینی مشغول نبودی، مردم همیشه از او یاد میکنند.
چو سلطان میشود از فقر مذکورتوانی شد تو هم در فقر مشهور
هوش مصنوعی: وقتی که یک پادشاه از فقر و مشکلات صحبت میکند، این میتواند باعث شود که تو نیز در مورد فقر خود شناخته شوی و مشهور گردی.
که شاهانی که سِرّ فقر دیدندپناه از سایهٔ زالی گزیدند
هوش مصنوعی: شاهانی که راز فقر را فهمیدند، از سایهٔ زالی (نابودکننده) پناه گرفتند.