(۲) گفتار مرد خدای پرست
هوش مصنوعی: شاعر در این متن به بررسی معانی عمیق زندگی و جستجوی همدمی واقعی می‌پردازد. او به این نکته اشاره می‌کند که در هر دو جهان موجودات و ارتباطات انسانی می‌توانند بی‌فایده باشند و بهتر است به جستجوی جان و حقیقت بالاتر بپردازد. او از بی‌وفایی و ناپایداری انسان‌ها در دوستی‌ها و ارتباطاتش گلایه دارد و بیان می‌کند که هیچ کس به او وفا نکرده است. شاعر به این نتیجه می‌رسد که اگر درون خود وفایی نیابد، چطور می‌تواند آن را از دیگران انتظار داشته باشد. او همچنین بر لزوم اقدام در زمان حال تأکید دارد و از افرادی که به دنبال کارهای بی‌فایده هستند انتقاد می‌کند. در نهایت، او به انسان‌ها می‌فهماند که تنها در جستجوی حقیقت و کمال می‌توانند به آرامش و رهایی دست یابند.
چنین گفته‌ست روزی حق پرستیکه او را بود در اسرار دستی
هوش مصنوعی: روزی حقپرستی سخن میگفت که او به رمز و رازهایی آگاه بود.
که هر چیزی که هست و بایدت نیزازان چیزت فراغت بِه ازان چیز
هوش مصنوعی: هر چیزی که داری و باید داشته باشی، از آن چیز فاصلهات بهتر است.
ترا چیزی که در هر دو جهانستبه از بودش بسی نابود آنست
هوش مصنوعی: آنچه که تو در این دو جهان داری، بهتر است که وجودش را به کلی از دست بدهی.
اگر هر دو جهان دار السلامستتماشا گاه جانم این تمامست
هوش مصنوعی: اگر هر دو جهان بهشت و آرامش باشد، تماشای جان من همین کافی است.
چو جان پاکِ من فردوس باشدمرا صد مشتری در قوس باشد
هوش مصنوعی: وقتی که روح من پاک و معنوی است، برای من بهشت واقعی خواهد بود، حتی اگر صد معاملهگر در اطرافم باشند.
بهشتی این چنین و همدمی نهدلی پر سرِّ عشق و محرمی نه
هوش مصنوعی: بهشتی این گونه و یاری که نه دلش سرشار از عشق باشد و نه رازدار باشد، وجود ندارد.
چو هر همدم که می‌بینم حجابستمرا پس هر دمی همدم کتابست
هوش مصنوعی: هر کسی که می‌بینم، در واقع مانع و پردهای بین من و حقیقت است، بنابراین هر بار که نفس میکشم و همدمی دارم، آن همدم کتابی است که به من دانش و آگاهی میدهد.
چو کس را می‌نبینم همدم خویشدر آنجا می فرو گویم غم خویش
هوش مصنوعی: وقتی کسی را در آنجا نمی‌بینم که هم صحبت من باشد، در دل خودم احساس غم را بیان میکنم.
مرا درمغزِ دل دردیست تنهاکزو می‌زاید این چندین سخنها
هوش مصنوعی: در دل من دردی وجود دارد که تنها از آن منبع، این همه سخن به وجود میآید.
اگر کم گویم و گر بیش گویمچه می‌جویم کسی، با خویش گویم
هوش مصنوعی: اگر کم بگویم یا زیاد بگویم، در جستجوی چه کسی هستم؟ من با خودم صحبت میکنم.
برآوردم بگرد عالمی دستنداد از هیچ نوعم همدمی دست
هوش مصنوعی: من در جهان زندگی کردم، اما هیچ کسی را نیافتم که به من دست友情 دهد و همدمم باشد.
وگر داد ودهد یک همدمم دادنداد اوداد لیکن هم دمم داد
هوش مصنوعی: اگر کسی که با من همدم است، چیزی به من بخشد یا ببخشد، او به تنهایی مزه این بخشش را نچشیده است. اما همدم من در این بخشش حقیقیتر و واقعیتر است.
ز چندین آدمی درهیچ جائینمی‌بینم سر موئی وفائی
هوش مصنوعی: از میان افراد زیادی که میشناسم، در هیچ جای دنیا نمیتوانم حتی کوچکترین نشانی از وفاداری پیدا کنم.
چو در من نیز یک ذرّه وفا نیستز غیری این وفا جُستن رو انیست
هوش مصنوعی: اگر در وجود من ذرهای وفا پیدا نمیشود، انتظار داشتن وفا از دیگران بی‌فایده است.
چو من محرم نَیَم خود را زمانیکِه باشد محرم من در جهانی
هوش مصنوعی: وقتی که من نزد خودم محرم نیستم، چه زمانی می‌تواند کسی در این دنیا محرم من باشد؟
ز همراهان دین مردی ندیدمزاخوان صفا گردی ندیدم
هوش مصنوعی: از دوستان و همراهان دین، هیچ مردی ندیدهام و از جمع دوستان از صفا و دوستی نیز چیزی مشاهده نکردهام.
بسی رفتم هم آنجا ام که بودمنمی‌دانم کزین رفتن چه سودم
هوش مصنوعی: من بارها به جایی رفتم که قبلاً بودم، اما نمیدانم از این رفتن چه فایدهای برایم دارد.
دلا چون هم نشینانت برفتندرفیقان و قرینانت برفتند
هوش مصنوعی: ای دل، وقتی دوستان و همراهانت از تو جدا شدند و رفتند، چه حالتی بر تو حاکم میشود؟
تو تا کَی باد پیمائی ز سودابرَو تا کَی کنی امروز و فردا
هوش مصنوعی: تا کی میخواهی به خاطر خیالات و آرزوهایت بگردی و وقت را تلف کنی؟ به چه دلیلی امروز و فردا را به تعویق میاندازی؟
بخوردی همچو بیکاران جهانیغم کارت نمی‌بینم زمانی
هوش مصنوعی: در جهانی که غم و اندوه زیاد است، تو را مانند افراد بیخبر و غافل می‌بینم که هیچ نشانهای از درد و غم تو نمیشناسم.
اگرچه صبحدم را هم دمی هستولی صادق نداد آن همدمش دست
هوش مصنوعی: با اینکه صبح نزدیک است و زمان کمی باقی مانده، اما دوست واقعیاش هنوز کمک نکرده است.
بکن کاری که وقت امروز داریبرافروز آتشی چون سوز داری
هوش مصنوعی: امروز را غنیمت شمار و از فرصتی که داری استفاده کن؛ چون اگر دلتان آتش سوزی دارد، بهتر است که آن را به کار ببندید و عملی کنید.
همه خفتند چه مست و چه هشیارتو کَی خواهی شدن از خواب بیدار
هوش مصنوعی: همه در خواب هستند، چه کسانی که بیخیال و شادابند و چه کسانی که بیدار و آگاه. تو کی میخواهی از این خواب بیرون بیایی و بیدار شوی؟
ترا تا چند ازین باریک گفتنکه می‌باید ترا با ریگ رُفتن
هوش مصنوعی: اینکه من بارها برایت توضیح میدهم که باید برای راه رفتن تو از ریگها عبور کنم، به چه اندازه ادامه خواهد داشت؟
چو ابرهیم گفتار آمدی توچرا نمرود رفتار آمدی تو
هوش مصنوعی: چرا تو مانند نمرود رفتار میکنی در حالی که باید همچون ابراهیم سخن بگویی؟
چو نتوانی که مرد کار میریزهی حسرت اگر مُردار میری
هوش مصنوعی: اگر نتوانی کارهای بزرگ را انجام دهی، پس افسوس بر تو اگر تنها در حسرت از دنیا بروی.
به گرد قال آخر چند گردیقدم در حال نِه گر شیر مردی
هوش مصنوعی: اگر میخواهی در زندگی قوی و شجاع باشی، باید با احتیاط و تامل گامبرداری و مراقب تصمیمهایت باشی.
دل تو گر ز قال آرام گیردکجا از حالِ مردان نام گیرد
هوش مصنوعی: اگر دل تو بتواند آرام بگیرد، چگونه می‌تواند از حال و وضعیت مردان بزرگ الهام بگیرد؟
چو قشری بیش نیست این قال آخرطلب کن همچومردان حال آخر
هوش مصنوعی: این دنیا تنها یک ظاهری سطحی دارد و به معنای واقعی چیز ارزشمندی نیست. در این حالت، بهتر است مانند مردان حقیقی، به دنبال معنا و حقیقت زندگی باشید.
چو تو عمر عزیز خود بیکبارهمه در گفت کردی،کی کنی کار
هوش مصنوعی: وقتی تو یک بار تمام عمر گرانبهای خود را صرف حرف زدن کردی، چه زمانی کارهای مهم دیگر را انجام خواهی داد؟
بُت تو شعر می‌بینم همیشهترا جز بت پرستی نیست پیشه
هوش مصنوعی: هرگاه به شعر توجه میکنم، تنها چیزی که می‌بینم، پرستش تو است و جز این، هیچ فعالیت دیگری برایم معنا ندارد.